Stevige kritiek fractie 50PLUS bij behandeling begroting SZW

50PLUS vindt de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zo belangrijk dat beide Tweede-Kamerleden van de partij het woord voerden bij de behandeling van deze begroting. Henk Krol en Norbert Klein hadden stevige kritiek.

“Het is algemeen bekend dat werklozen ouder dan 45 jaar alleen met erg veel moeite en bij uitzondering weer een baan vinden. Naarmate de leeftijd stijgt, neemt de kans op een baan af”, zo begon Hen Krol zijn betoog. Hieronder de belangrijkste citaten daaruit.

“Enerzijds is dat te wijten aan het huidige economische klimaat, anderzijds hebben wij een serieus probleem op de arbeidsmarkt ten aanzien van leeftijd. Ik heb het dan zowel over jongeren als over ouderen. Met name ouderen hebben echter een enorm probleem. Hoe langer zij uit het arbeidsproces zijn en hoe dichter zij bij hun pensioenleeftijd komen, hoe slechter de kansen op een baan worden.”

“Ooit hebben wij een ontslagrecht ontworpen dat bescherming bood aan deze werknemers. Nu zetten wij, met al zo veel ouderen in de WW, de poort wagenwijd open om veel van de nog aan het werk zijnde ouderen ook de WW in te helpen. De 50PLUS-fractie zal de versoepeling van het ontslagrecht op geen enkele manier steunen. Waarom niet? Mensen hebben rechten en daarmee veeg je niet de vloer aan. Dat zijn rechten zoals de juridische bescherming tegen een onterecht ontslag. ””

“Als de minister zijn zin krijgt, hoeven werkgevers geen toestemming meer aan het UWV of aan de rechter te vragen om iemand te ontslaan. Zij hoeven het UWV alleen nog om advies te vragen. Dat is een advies dat zij kunnen negeren. Wordt iemand in strijd met dat advies toch ontslagen, dan kan hij alsnog naar de rechter, maar dan is hij al ontslagen. Wat kan de rechter dan nog doen? Hij kan oordelen dat het ontslag ten onrechte is geweest, maar de arbeidsrelatie is door zo'n rechtszaak natuurlijk enorm verstoord en de werknemer komt nooit meer terug. Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.”

“Ik ga nog even door met dit voorbeeld. Stel dat deze persoon op economische gronden is ontslagen, dan kan hij ook nog eens fluiten naar zijn ontslagvergoeding. Dat maakt het regeerakkoord mogelijk. En stel dat deze persoon een arbeidsverleden van zo'n 40 jaar heeft, dan heeft hij recht op één jaartje WW, gerelateerd aan zijn laatstverdiende loon. Daarna valt hij terug op bijstandsniveau. Het zal duidelijk zijn dat hij, als hij een koopwoning heeft, die maar beter meteen te koop kan zetten. De huidige WW van 38 maanden, gerelateerd aan het laatstverdiende loon, gaat terug naar een WW van 12 maanden. Ik hecht er waarde aan om erbij te vertellen dat deze persoon niet zomaar recht op die 38 maanden had. Dat had hij op grond van zijn langdurige arbeidsverleden. Dit is geen onrealistisch voorbeeld.”

“Bij het maken van beleid is het een plicht van de minister om na te denken over de maatschappelijke gevolgen ervan. De minister geeft aan dat duurzame inzetbaarheid niet alleen sociaal wenselijk is maar ook economisch noodzakelijk. Als je wilt dat een oudere werknemer tot aan zijn pensioen kan blijven werken, is het toch onlogisch om ontslag van ouderen makkelijker te maken? De minister zet expliciet de deuren open om af te kunnen wijken van het afspiegelingsbeginsel. Dit is het beginsel dat nu juist ontworpen is om te voorkomen dat ouderen er bij een reorganisatie als eersten uitvliegen. Ook hierop ontvangt de 50PLUS-fractie graag een reactie van de minister.”

“Duurzame inzetbaarheid is gericht op ouderen die nu nog een baan hebben. Maar hoe krijgt de minister degenen die nu thuis op de bank zitten aan de slag? Daar gaat de minister nu over nadenken, zegt hij. Zijn ambitie is dat er straks geen verschil in arbeidsparticipatie meer is tussen 50-minners en 50-plussers. Had het dan niet voor de hand gelegen om die doelstelling te realiseren voordat wij nog meer 50-plussers de WW in helpen? Ook hierop ontvangt de 50PLUS-fractie graag een reactie van de minister.”

“Dat ouderen slecht aan een baan komen, is geen nieuws. Dat speelt al jaren en dat weet de minister ook. Je hoeft maar naar de cijfers van de Commissie Gelijke Behandeling te kijken om te weten dat bij werving en selectie het meest op grond van leeftijd wordt gediscrimineerd. De commissie heeft sinds haar bestaan al honderden, zo niet duizenden werkgevers op de vingers getikt, maar met welk resultaat? De cijfers van het UWV doen vermoeden - dan druk ik mij heel zacht uit - dat leeftijd nog steeds een rol speelt bij het aannamebeleid voor nieuw personeel.”

“De 50PLUS-fractie is van mening dat het fluwelenhandschoentjesbeleid nu wel zijn langste tijd heeft gehad. Er moeten maatregelen komen, concrete maatregelen. Laten wij beginnen bij de grootste werkgever van Nederland, de rijksoverheid. Wij stellen voor dat de rijksoverheid in haar rol als werkgever en in haar voorbeeldfunctie ervoor zorgt dat het personeelsbeleid een afspiegeling is van de maatschappij. Om de arbeidsparticipatie van 50-plussers te verhogen, zowel in de publieke als in de private sector, komt er ook een voorkeursbeleid op grond van leeftijd, zowel jong als oud. Wij hebben dit reeds voor vrouwen, etnische minderheden en mensen die gehandicapt zijn. Dat het er op grond van leeftijd nog niet is, is in mijn ogen onbegrijpelijk.”

“Verder dient ons gelijkebehandelingsrecht afdwingbaar te worden. Als het fluwelenhandschoentjesbeleid niet helpt, moeten andere middelen worden ingezet. Ik wijs de minister er graag op dat het voor ons geldende Europees recht voorschrijft dat discriminatie in de sollicitatiefase wordt beboet. Laten wij dat dan ook doen. Het UWV moet werkzoekenden meer mogelijkheden bieden om niet te ver van de arbeidsmarkt af te komen staan. Er wordt nu bijvoorbeeld veel te streng omgegaan met het doen van vrijwilligerswerk, stages en/of opleidingen.”

“Tot slot zijn de financiële en fiscale voordelen voor werkgevers om ouderen in dienst te nemen veel te onoverzichtelijk en te versnipperd. De minister dient deze ook in het kader van de deregulering te clusteren en er bekendheid aan te geven bij werkgevers, niet alleen via tussenorganisaties als MKB-Nederland, maar ook rechtstreeks aan de werkgevers zelf. Op al onze suggesties ontvangt de 50PLUS-fractie graag een reactie van de minister.”

Na Henk Krol sprak het andere Tweede Kamerlid van 50PLUS, Norbert Klein. Deze zei onder meer: “Rust is wat mensen verlangen aan het eind van hun arbeidzame leven: rust op inkomensgebied, rust omdat zij een goede AOW hebben, rust omdat zij kunnen rekenen op een goed pensioen. 50PLUS vindt dat het kabinet die rust niet geeft, maar dat er alleen maar onrust is. Wij vinden dat het kabinet daar meer aan moet doen, omdat de mensen er recht op hebben. Zij hebben hun hele leven lang hard gewerkt, hebben vervolgens recht op AOW, hebben recht op een goed pensioen en hebben ook recht op rust in hun inkomen.”

“Daar moeten ze geen slapeloze nachten van krijgen. Vandaar dat wij ook tegen dat hele verhaal rond die verhoging van de AOW-leeftijd waren. Maar goed, dat traject is gelopen. Er komt per 1 januari een rare overbruggingsregeling. De AOW is in principe inkomensonafhankelijk. Iedereen krijgt AOW. De overbruggingsregeling wordt echter inkomensafhankelijk. De mensen met een inkomen tot 150% van het minimumloon komen eronder te vallen, de mensen met meer inkomen niet. Bovendien is er nog een partner- en vermogenstoets, hetgeen ook onlogisch is in dit traject. Wij denken dat het beter is om een rechtvaardige overbruggingsregeling te maken zonder deze beperkingen. Het gaat in dit traject om VUT en prepensioen, maar er zijn ook mensen met AOV-uitkeringen, private uitkeringen, uitkeringen met overbruggingsrente voor zelfstandigen. Deze mensen vallen in een gat. Wij verzoeken het kabinet om dat op te vangen.”

“In een heleboel regelingen staat dat ze bij 65 jaar stoppen. Daarna zou je je AOW krijgen. Wil het kabinet ervoor zorgen dat in al die regelingen die 65 jaar vervangen wordt door: op het moment dat de AOW aanvangt? Daardoor komen er minder gaten en wordt meer recht gedaan aan mensen die nu nog werken. De rijksoverheid zou met het eigen personeelsbeleid kunnen beginnen, bijvoorbeeld met het functioneel leeftijdsontslag en de UKW-regeling bij Defensie. Mensen zitten nu verplicht in een uitkeringssituatie en vallen vervolgens in een gat, omdat zo'n regeling stopt bij het 65ste levensjaar. De regeling moet pas stoppen op het moment dat de AOW begint.”

“Iets anders is dat je langer moet kunnen doorwerken als je AOW-gerechtigd bent. Als 50PLUS-fractie zijn wij ervoor om dat te realiseren. Het kabinet moet zoeken naar mogelijkheden van een deeltijd-AOW, zonder dat dat meteen leidt tot een korting. Mensen moeten gestimuleerd worden om een deeltijd-AOW te hebben. Het uitgestelde deel moeten zij op een later moment kunnen krijgen. Het zou actuarieel uitgerekend moeten worden hoe je dat zou kunnen vertalen.”

“Bij de pensioenen worden het opbouwpercentage verlaagd. Dat is een raar iets. Dit zou voor jongeren gunstig zijn. Het is gunstig voor jongeren omdat zij op dat moment een lagere premie betalen en misschien makkelijker aan een hypotheek kunnen komen, maar het is slecht voor jongeren omdat de opbouw van hun pensioen verlaagd wordt. Zij moeten eigenlijk veel meer kunnen sparen. Je moet minimaal de huidige 2,25% of 2% behouden. De voorgestelde verlaging is heel erg onlogisch. Het is niet gunstig voor jongeren. Wanneer zij daadwerkelijk pensioengerechtigd zijn, komen ze in feite tekort. Dat moeten wij niet willen. Of is het alleen maar een truc voor de regering om de eigen werkgeverslasten te verlagen, om de eigen begroting op orde te krijgen? Dat zouden wij een zeer onzuiver argument vinden. Pensioen hebben is rust. Wij moeten op een gegeven moment bekijken hoe wij een goed pensioen kunnen regelen.”

“We hebben de brief gehad over het uitstel van het financieel toetsingskader met een jaar, maar dat geeft geen rust. Het leidt eerder tot een heleboel onrust omdat een aantal problemen nog niet opgelost is. Dat betreft bijvoorbeeld de rekenrente. Wat ons betreft is die rekenrente heel belangrijk, omdat je moet kijken naar wat realistisch is. De schattingen van het vermogen van de pensioenfondsen lopen uiteen van tussen nu 1.000 miljard tot 1.500 miljard over tien jaar, een vermogen dat nog steeds rendeert en waarop nog steeds pensioenpremies ingelegd worden, dus waarbij ook nog heel veel mogelijkheden zijn voor een rendement om een goed pensioen te realiseren zonder dat dit tot kortingen leidt. Dan is de rekenrente die nu gebruikt wordt als een fictief instrument om te zorgen dat er een dekkingsgraad voor toekomstige verplichtingen is, een volstrekt achterhaald systeem. Er is al een en ander gewijzigd in het kader van het septemberpakket, maar wat ons betreft zou er veel meer gekeken moeten worden naar wat een realistische rekenrente is in relatie tot effectieve rendementen. Een rekenrente van 4,2% is in onze ogen dan ook veel realistischer als rekenrente die je nu zou kunnen laten ingaan en niet over een termijn van 60 jaar, zoals conform het septemberpakket.”
“Het gaat er niet over dat een pensioenfonds obligaties voor zo'n laag percentage koopt. Het gaat ons erom wat de pensioenfondsen op dit moment aan vermogen hebben en ze op dit moment aan realistisch rendement weten te realiseren. Dat realistisch rendement is over de afgelopen jaren veel hoger. Uit de cijfers blijkt dat dat soms bij obligaties lager is. Die moeten ze dan dus niet kopen. Dat neemt niet weg dat ze wel het huidige rendement moeten kunnen behalen en dat rendement ligt hoger. Dat loopt uiteen van 6,5% tot 10%, afhankelijk van het pensioenfonds. Dus er is wel degelijk ruimte om op een goede manier ervoor te zorgen dat de pensioenen niet gekort behoeven te worden, omdat het helemaal niet nodig is om te korten.”

“Overigens, de discussie die je op de tv en in de kranten ziet, leidt ertoe dat er extra onduidelijkheid en onzorgvuldigheid ontstaat. De een zegt dat binnen tien jaar de pensioenpotten leeg zijn, terwijl de ander zegt dat er nog heel veel in komt en dat de dekkingsgraad voldoende is. De 50PLUS-partij wil de minister de suggestie meegeven om te proberen die angst weg te nemen door duidelijk te zijn over de feitelijke situatie bij de pensioenfondsen. Wij hebben onze informatie en onze beelden, maar misschien is het veel verstandiger als de minister dat onderbouwt en aangeeft. Kan hij daar een inzicht in laten maken?”

“Wij hebben heel veel informatie van diverse pensioenfondsen. Ik had het net over 1.000 miljard en dat groeit naar 1.500 miljard. Dat zijn feiten en gegevens. Het hele fictiemodel op grond waarvan nu wordt gekort, is een theoretisch model en niet gebaseerd op de werkelijkheid in de praktijk. Het is duidelijk waarom wij iedere keer deze discussie hebben, als de pensioenen worden gekort. De een zegt dat er genoeg geld in de pot zit van de pensioenfondsen en de ander zegt dat dit helemaal niet waar is. Dan is het verstandig om daar duidelijkheid over te krijgen.”

“Ik zie dat de heer Witkamp over het PNO Mediafonds bij RTL Z duidelijk zegt dat er voldoende geld is in de pensioenfondsen en dat het rendement goed is. Ik heb het rapport gezien en de reactie van professor Frijns die hetzelfde aangeeft. Ik krijg signalen van diverse organisaties van pensioenbelangen dat er voldoende geld is. Dan zijn wij als 50PLUS niet degenen die een rad voor ogen draaien, maar dat is D66 die daar vervolgens iets raars doet.”