Foto Familie Algemene beschouwingen website

Tijdens de algemene beschouwingen gaf Henk Krol aan de hand van een bestaande familie aan waar 50PLUS voor staat en voor strijdt. Elk van de vijf generaties van deze familie loopt tegen andere problemen aan en heeft andere zorgen. Henk sprak uitgebreid met de familieleden en gebruikte hun verhalen als een rode draad in zijn betoog. De familie zat tijdens de inbreng  van de fractievoorzitter van 50PLUS op de publieke tribune van de Tweede Kamer.

Lees hier het volledige betoog van Henk Krol (leestijd: circa 12 minuten).

“Ik neem u graag mee terug naar maandag 27 maart dit jaar. Gerlicia wordt geboren. Een prachtig meisje dat nu 7 maanden oud is. De ouders zijn zielsgelukkig, maar maken zich ook zorgen. Zorgen over de toekomst voor hun kleine. In welke wereld komt ze terecht? Hoe zal Nederland eruit zien als Gerlicia 18 is?

Hoe veilig is Nederland dan in de grote rumoerige wereld? Zijn er dan nog steeds terroristische aanslagen? Hoe zal het zijn met ons klimaat? Houden we dan nog droge voeten? Bestaat Nederland nog wel, of zijn we opgegaan in Europa? Terechte vragen en zorgen van jonge ouders met kleine kinderen.

Gerlicia en haar ouders mocht ik onlangs ontmoeten. Gerlicia zal ik niet snel vergeten. Een vrolijke baby die me voortdurend lachend aankeek en waarvan ik hoop dat ze een prachtige toekomst tegemoet kan gaan. Als voor één doelgroep het motto van het regeerakkoord van belang is, is het natuurlijk voor deze groep jonge ouders met pasgeborenen. Ieder van ons hoopt dat juist zij vertrouwen in de toekomst kunnen hebben. Ik hoop daarom in elk geval dat Gerlicia beter af zal zijn dan de meeste andere leden van haar familie. Ook met hen sprak ik.

Stelt u eens voor. Een familie bestaande uit vijf generaties, de vader en moeder van Gerlicia zijn vooraan in de twintig, oma is in de 40 en na een scheiding alleenstaand, overgrootmoeder en overgrootvader zijn rond de 60 en betovergrootmoeder is een tachtiger. Ze wonen in dezelfde stad, de één wat dichterbij, de ander wat verderaf. Met hen besprak ik wat hen bezighoudt en de gevolgen van dit regeerakkoord.

Foto Familie Algemene beschouwingen website BennitaDe moeder van Gerlicia is Bennita, zij is 23. Ze woont samen met Dennis. Hij werkt fulltime als kok en Bennita werkt parttime bij een grote drogisterijketen. Ze heeft al meerdere keren bij eerdere werkgevers moeten ervaren dat ze na verloop van tijd weer op straat kwam te staan omdat een nog jonger iemand nóg goedkoper is voor het bedrijf. Dat kan heel makkelijk door de vele tijdelijke contracten die werkgevers mogen aanbieden.

Oma Patricia wil natuurlijk nog lang geen oma worden genoemd. Ze is pas 43, de spil in deze familie, gescheiden, werkloos, afhankelijk van een bijstandsuitkering, heeft een bijbaantje voor een dag in de week, maar zit na een echtscheiding thuis vanwege een burn-out. Ze zat er zo doorheen dat ze deze week van haar moeder een korte vakantie aangeboden kreeg om even op adem te kunnen komen.

Ook mensen als Patricia krijgen straks te maken met forse verhoging van het lage BTW tarief. Dat merkt men direct in de portemonnee, juist bij de alledaagse boodschappen. Is dit kabinet bereid om hier nog wijzigingen in aan te brengen? 50PLUS is tegen de verhoging van het BTW-tarief.

Overgrootmoeder Annelies is huisvrouw, ze is 60. Haar man Ben, werkt in de bouw. Hij heeft al meerdere keren last gehad van een hernia. Zijn rug trekt het niet meer. Toch werkt hij – zo lang het nog kan – volop. Vanmorgen moest Ben al om 4 uur zijn bed uit om vanuit Breda op tijd in Amsterdam te kunnen zijn voor een klus. Zolang hij dat nog volhoudt, maar Ben betwijfelt of dat tot 68 jaar zal kunnen zijn, verdient hij iets meer dan de rest van de familie, zodat Ben en Annelies af en toe kunnen bijspringen als bij de anderen het water aan de lippen staat.

Betovergrootmoeder Nelleke is 81. Zelf heeft ze geen pensioen kunnen opbouwen. Nelleke kan dus helaas niet profiteren van ons pensioenstelsel, één van de beste ter wereld. En van dit kabinet moet dat stelsel op de schop. 50PLUS wil ons pensioenstelsel behouden en op onderdelen moderniseren, dit om de koopkracht van de huidige gepensioneerden te verbeteren en het vertrouwen van toekomstig gepensioneerden terug te winnen. Onnodige kortingen kunnen we voorkomen met het initiatiefwetsvoorstel dat door 50PLUS is ingediend. Binnenkort spreken we daarover in deze zaal.

De man van Nelleke is overleden. Nelleke heeft diverse gezondheidsklachten. Haar handen staan krom. Jarenlang werkte ze op de veiling. Met een soort van omgekeerde stofzuiger schoot ze duizenden kroppen sla per dag in plastic zakjes zodat wij zo’n krop makkelijk kunnen meenemen uit de supermarkt. Ook haar man heeft nooit pensioen kunnen opbouwen, ze leeft dus van alleen AOW. Na het betalen van haar vaste lasten, huur, gas, water, licht, verzekeringen en dergelijke, houdt ze 150 euro per maand over om van rond te komen, minder dan 5 euro per dag. Dat is erg moeilijk, dat grenst aan armoede. Laatst was ze ergens op visite en kreeg daar een plak peperkoek. Op het schaaltje lagen nog een paar plakken, onaangeroerd. Toen haar gastvrouw even weg was stopte ze een plak in haar tasje. Thuis deelde ze die plak in drie stukken om – toen haar dochter en kleindochter op visite kwamen – toch iets bij de koffie te kunnen serveren. Elke maand kijkt ze uit naar de dag waarop de huurtoeslag binnenkomt. En natuurlijk naar de 22ste of 23ste van de maand wanneer de AOW wordt bijgeschreven. In de dagen ervoor leeft ze vaak alleen op boterhammen met suiker. Geld voor een fatsoenlijke maaltijd is er dan niet, laat staan voor iets extra’s. In maanden met veel verjaardagen kan ze niet voor iedereen een klein cadeautje kopen. Vorige week was het kermis in Breda. Ze schaamt zich dat ze haar kleinkinderen nog geen euro kermisgeld kon toeschuiven.

Een avond naar de bingo kan ze zich sinds het overlijden van haar man bijna nooit meer veroorloven. Af en toe doen dochter Annelies of achterkleindochter Bennita een duit in het zakje, maar liever wil ze niemand tot last zijn. Niet klagen, ze is – net als veel anderen van haar generatie – met heel weinig tevreden.

Foto Familie Algemene beschouwingen website NellekeMaar Nelleke is wel heel bang om ziek te worden, want het eigen risico is de afgelopen jaren voor haar – en erg veel anderen – ondraaglijk geworden. Dit kabinet heeft besloten om het eigen risico de komende jaren gelijk te houden. Maar als we verder niets doen betekent dat, dat de premie de komende jaren met honderden euro’s stijgt. Toen Nelleke dat vanmorgen hoorde schrok ze. Wordt met deze maatregel het zorgmijden om financiële redenen voorkomen vraag ik de minister-president.

Een van haar buren is afhankelijk van de wijkverpleging en Nelleke hoorde dat daar in het regeerakkoord op wordt beknibbeld. Ze is wel eens jaloers op de wijze waarop haar buren, die uit een andere cultuur komen, tegen ouderen aankijken. Daar kent men nog respect voor ouderen. Voeger was dat, zo meent Nelleke, in de Nederlandse cultuur ook veel vanzelfsprekender. Dat respect voor ouderen lijkt op diverse plekken verdwenen. Ze hoopt dat zij het nog mag meemaken dat er in de toekomst weer wat meer respect voor de oudere generaties gaat ontstaan.

Nelleke haat schulden. Nooit heeft ze schulden gehad. Haar hele leven was ze zuinig, wilde niet teren op de portemonnee van een ander, maar door een fout van haar energieleverancier, ze kreeg een slimme meter, haar maandbedrag ging omlaag, helemaal blij, kwam ze toch in de sores. Het is een kwestie waar zelfs het tv-programma Radar over berichtte. Ineens kreeg ze een briefje dat er foutje was gemaakt en dat ze 720 euro moest bijbetalen. Dat lukt haar natuurlijk van geen kanten, maar o, wat is de energieleverancier coulant. Ze mag nu in twee jaar tijd in maandelijkse termijnen opdraaien voor een fout waar ze zelf niet schuldig aan is.

En dat is niet eens haar grootste probleem. Dat is de eenzaamheid. Nelleke gaat zo vaak het maar kan naar haar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen, maar dan nog is ze meestal alleen, omdat de vorige kabinetten Rutte hebben bepaald dat ouderen zolang mogelijk thuis moeten blijven wonen. “Soms heb ik zin om met mijn rollator bij de voordeur te gaan staan”, zei ze me. “Dan zou ik willekeurige voorbijgangers naar binnen willen roepen om een praatje te maken.” Op zorg van de gemeente hoeft ze niet te rekenen. In haar kennissenkring kent ze burgers die tegen hun gemeentebestuur moeten procederen om broodnodige maatschappelijke ondersteuning af te dwingen. Dan hebben we het dus over gemeentebesturen die juist zouden moeten helpen bij oplossingen die het mensen mogelijk maken om desgewenst langer thuis te kunnen blijven wonen. Het kabinet is vooral bezig met de ouderen in verpleeghuizen, mooi, maar we mogen niet vergeten dat ruim 90% van de ouderen, net als Nelleke, thuis probeert te overleven.

Een ander probleem: Hoe zal dat gaan nu ook gemeenten verantwoordelijk worden voor de armoedebestrijding. Want armoedeval wordt gedecentraliseerd. Ja, hier en daar zal dat prima lukken, maar op andere plekken zal het een ramp worden. 50PLUS waarschuwde bij de decentralisatie van de zorg al voor zorgmigratie. Mensen met een bepaalde aandoening en de daarbij behorende zorg die beter af zijn in de ene gemeente dan in de andere, die soms maar een paar kilometer verderop ligt. Bij mensen in armoede is zelfs dat niet eens een reële mogelijkheid. 

Nelleke heeft de periode vlak na de oorlog bewust meegemaakt. In die tijd was het logisch dat iedereen werd aangezet tot wederopbouw. Werken moest lonen. Maar nu, anno 2017, is dat anders. Ook mensen die niet meer aan het reguliere arbeidsproces deelnemen, dragen hun steentje bij aan de samenleving. En hoe! Ze doen vrijwilligerswerk, staan in de sportkantine, passen op hun kinderen en kleinkinderen, zijn mantelzorger, houden de maatschappij draaiende. Laat hen ook eerlijk meeprofiteren, nu het weer wat beter gaat, zet ze niet aan de kant zoals dit kabinet en voorgaande kabinetten onder leiding van Mark Rutte lijkt te doen. En ja, kom dan niet met de smoes dat de gemiddelde oudere er 0,6% op vooruit zou gaan.

Foto Familie Algemene beschouwingen website AnneliesDe dochter van betovergrootmoeder Nelleke, overgrootmoeder Annelies, is 60. Ze is huisvrouw en ondersteunt zo haar twee jaar jongere man Ben die vanaf zijn 14de in de bouw werkt. Dat is nu dus al 44 jaar. Ononderbroken. Ben is op. Zijn rug trekt het niet meer. Ook zijn knieën zijn compleet versleten. Toch moet Ben nog ruim 10 jaar door, zo vindt deze minister-president, die ooit aan stratenmakers in Venlo beloofde dat ze desgewenst op hun 65ste mochten stoppen als ze VVD zouden stemmen. Daar lezen we nu in het regeerakkoord geen woord meer over. Vanmorgen om 4.00 uur, ik zei het u al, vertrok Ben alweer naar een klus in Amsterdam.

Annelies probeert volop om werk te vinden. Als dat lukt zou haar man Ben met zijn werk iets kunnen minderen, maar ze ervaart dagelijks dat je als 50plusser vrijwel niet meer aan de bak kunt komen. Hooguit iets tijdelijks. Contracten die niet worden verlengd. Ze voelt dat ze geen eerlijke kans krijgt. Annelies las dat dit Kabinet de ambitie heeft om meer mensen aan een vast arbeidscontract te helpen. Dat klink mooi en ambitieus, maar kan de minister-president aan Annelies uitleggen: hoe? Want de uitwerking blijkt een regelrechte nachtmerrie voor werknemers. Hoezo meer vaste contracten? Er komt een verruiming van tijdelijke contracten. Er komt een langere proeftijd. Er komt een verlaging van de transitievergoeding.

Gaat haar dochter Patricia, die van een bijstandsuitkering leeft, dat merken? Worden haar duimschroeven nog verder aangedraaid? Worden de mensen met een Wajong-uitkering gestraft met een verlaging van 5%? Wat 50PLUS betreft niet. We zullen dan ook onze eerder ingediende en aangehouden motie morgen in stemming te brengen.

In het regeerakkoord kwam ik nergens tegen hoe mensen écht aan werk geholpen gaan worden. Er zijn te weinig oplossingen die ervoor gaan zorgen dat oudere werknemers weer een eerlijke kans zullen krijgen. Wel hoe ze makkelijker en goedkoper ontslagen kunnen worden. Dit kabinet is vooral goed voor de werkgevers. Ben heeft zijn vrouw Annelies al geadviseerd maar te stoppen met zoeken naar werk.

Vooral voor de generatie van Annelies en Ben, en oudere generaties is de afschaffing van de wet Hillen een aflosboete. Je zult maar een eigen huis hebben dat je altijd hebt beschouwd als een appeltje voor de dorst. Zuinig geleefd. Keurig afgelost, mede aangemoedigd door deze wet Hillen. Dan schrik je toch wanneer je hoort dat deze regeling wordt afgeschaft. Dat komt dan toch over als een boete op spaarzaamheid en goed gedrag. De minister-president was zo eerlijk om te erkennen dat het niet zijn voorkeur had. Ik kan u alvast melden mevrouw de voorzitter dat mijn collega Martin van Rooijen er volgende week alles aan zal doen om deze aflosboete van tafel te krijgen. U zult nog verbaasd zijn wat hij daar allemaal bij uit de kast zal trekken.

Toch zijn er ook positieve dingen op te merken over dit Regeerakkoord. Het is goed dat er een oplossing komt voor het midden- en kleinbedrijf die de lasten van langdurige ziekte van hun werknemers niet op kunnen brengen.

Maar het is dan weer bizar om te lezen dat mensen die 80 tot 100% arbeidsongeschikt zijn toch de helft van hun resterende verdiencapaciteit moeten gaan inzetten om hun huidige uitkering te kunnen behouden. Het is toch zot dat we deze mensen die echt ziek zijn, een handicap hebben of niet kunnen werken, extra onder druk gaan zetten, terwijl ze nagenoeg geen fatsoenlijke kansen hebben. Die inspanning kunnen we toch beter gebruiken om mensen die wel kunnen werken – bijvoorbeeld ouderen die langdurig werkloos zijn – te stimuleren en te helpen?

De extra middelen voor de verpleeghuiszorg juichen wij toe, hoewel dit geen verdienste is van het kabinet alleen. Sterker nog, op andere onderdelen van de zorg moet met een hoofdlijnenakkoord bijna 2 miljard worden opgehaald.

Op GGZ, wijkverpleging en huisartsen kan ons inziens niet worden beknibbeld. Positief is dan weer wel dat er één tarief voor de eigen bijdrage in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning komt.

Foto Familie Algemene beschouwingen website PatriciaWe gaan naar Patricia, de vrouw van 43. Patricia leeft van een bijstandsuitkering, ze is onlangs gescheiden en kon met moeite onderdak vinden in een tijdelijke woning, een afbraakpand. Ze wacht nu op een betere woning, want ze wil niet afhankelijk zijn van haar dochter, haar moeder of haar overgrootmoeder. Dat kan nog jaren duren, want de wachtlijsten zijn gigantisch. Na haar scheiding heeft ze niet één stap terug moeten zetten, maar wel vijf. Vol trots liet ze me haar nagels zien. “Die doet een goede vriendin van me”, zei ze, “Mijn geurtje haal ik op de markt en mijn foundation komt van de Action.” Geld voor af en toe een bloemetje op tafel, zoals ik vroeger zo graag in huis haalde, is er niet. Omdat ze er helemaal doorheen zat, kreeg ze van haar moeder deze week een korte vakantie.

En tijdens die week komt CDA-collega Buma met een opmerking over het referendum. Hij stelt kennelijk het raadgevende advies van de Nederlanders niet op prijs. 50PLUS begrijpt dat niet. Wij zijn zelfs voorstander van een bindend referendum.

De dochter van Patricia, Bennita, werkt samen met haar man Dennis heel hard om rond te komen. Bennita heeft nog een studieschuld van 7000 euro van een opleiding die ze niet heeft kunnen afmaken. De problemen rond de echtscheiding van haar ouders waren daar mede debet aan. Die schuld moet ze nu afbetalen. Daarom werkt ze. Dat kan omdat haar moeder, oma en opa en zelfs haar overgrootmoeder dan komen oppassen op de kleine Gerlicia. “Zonder mamma, opa en oma en de anderen uit mijn familie zou ik niet kunnen werken”, zo vertelde Bennita me.

Met name voor deze jonge generatie is het van groot belang dat onze economie goed blijft draaien. Deze familie woont in Brabant. Uitgerekend daar zijn veel innovatieve bedrijven gevestigd. Ze lopen voorop. Voor Nederland is het van belang dat deze bedrijven voorop kunnen blijven lopen, zodat ze hun producten en diensten kunnen exporteren over de hele wereld. Ik denk dan aan innovaties op het gebied van zorg, autonoom rijden en elektrische en zelfs auto’s op zonne-energie. Daarmee experimenteren kan alleen als de huidige wetgeving – die is gebaseerd op oudere technieken – verruimd wordt. Soms zelfs terzijde geschoven. Onlangs stond in de Telegraaf een pleidooi om van Nederland een broedplaats voor innovatie te maken. Is het kabinet bereid hiervoor maatregelen te nemen?

Voor 50PLUS is één ding klip en klaar. Welke cijfers je er ook op naslaat, de koopkracht van gepensioneerden loopt al jaren achter bij werkenden. Dat verschil zal de komende jaren alleen maar toenemen. Dat dit de politieke keuze is van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is helder, het is niet onze keus. Wij zouden een andere gemaakt hebben. We zullen hiertoe ook met voorstellen komen gedurende de debatten over de begrotingen en de financiële beschouwingen.

In het Regeerakkoord staat dat het kabinet het manifest ‘Waardig ouder worden’ ter hand zal nemen. Maar waar blijft dan punt 1 van het manifest: een coördinerend minister van of voor het Ouderenbeleid? Wij pleiten daar al jaren voor. Een 50PLUS-motie hierover werd door de coalitiepartijen – ook zij die het manifest hebben ondertekend – begin oktober afgewezen. Waarom? Bij die gelegenheid dienden we ook een motie in over het instellen van een speciale Kamercommissie ‘Ouderenbeleid’. Die hebben we aangehouden, maar brengen we morgen in stemming. En mag ik vragen aan alle collega’s daar zeer zorgvuldig naar te kijken. Het zou veel ouderen in ons land goed doen.

Wat ik hier noemde zijn maar enkele zorgen die leven bij deze familie. Een familie met vijf generaties en toch een heel gewone familie. Een familie waarvan er duizenden zijn in Nederland. Gerlicia, Bennita, Dennis, Patricia, Annelies, Ben en Nelleke zijn echte mensen van vlees en bloed. En hoewel 50PLUS in het bijzonder opkomt voor mensen van 50 jaar en ouder, hebben wij volop oog voor de jongere generaties en mensen die na ons komen. Dat merkte ik ook bij deze familie. Jong en oud, dus alle generaties, ze willen allemaal het beste voor elkaar. En zo hoort het, in een familie, in een samenleving, in dit land. 50PLUS zal zich de komende regeerperiode inzetten voor een zo optimaal mogelijke oude dag. Voor de huidige oudere generaties, maar ook voor toekomstige generaties. Elke generatie moet vertrouwen kunnen hebben in de toekomst.

Ik heb het vandaag gehad over de familie De Leij uit Breda. Ze volgen dit debat op de voet. Daarom vraag ik aan het kabinet om niet alleen mij, maar hen recht in de ogen te kijken en een eerlijk antwoord te geven op hun bezorgde vragen. Dat kan, want ze zitten daarboven op de publieke tribune.”

© 1 november 2017


Wilt u op de hoogte blijven?

Close

Like ons dan op Facebook!