Ouderen euros Foto Harry Breugom

“Dit is niet het kabinet van de lastenverlichting. Of van teruggeven wat is afgepakt. Niet voor jong én niet voor oud.” Dat zei Martin van Rooijen bij de Algemene Financiële Beschouwingen. Het Kamerlid van 50PLUS stelde in zijn betoog de afschaffing van de wet Hillen, de ouderenkorting, de btw-verhoging, de dividendbelasting en het CPB Model-fetisjisme aan de orde.

Martin van Rooijen constateerde in het debat met de nieuwe bewindspersonen op het ministerie van Financiën – Wopke Hoekstra en Menno Snel – dat de stijging van de koopkracht heel beperkt is gelet op de groei van economie en de van de groei overheidsuitgaven. Voor ouderen valt de ontwikkeling van de koopkracht – wederom – heel slecht uit. “Bij gelijkblijvende inkomensbron loopt de koopkrachtontwikkeling van gepensioneerden al lang achter op die van werkenden. En dat is geen natuurverschijnsel, maar een politieke keuze!”, aldus het Kamerlid van 50PLUS. 

► De eerste nederlaag van de coalitie

Martin van Rooijen roerde in zijn inbreng een aantal heikele thema’s aan, zoals de voorgenomen afschaffing van de wet Hillen, de ouderenkorting, de btw en de dividendbelasting. Bij  de afschaffing van de wet Hillen heeft 50PLUS aangedrongen op een veel meer zorgvuldige en dus aparte behandeling van dit wetsvoorstel. “Wij tillen zwaarder aan de zorgvuldigheid van wetgeving dan aan uitstel met een jaar”, zei Martin. “Op voorstel van 50PLUS heeft de Commissie Financiën gisteren besloten tot een aparte procedure over de behandeling van dit wetsontwerp. De voltallige commissie heeft gisteren met 13 voor en 12 tegen voor mijn voorstel gestemd. De 13 leden waren van het niet-coalitieblok en de 12 van de coalitie. Dit is de eerste nederlaag van de coalitie!”

► ‘De Raad van State opereert nu zelf bij de aflosboete slordig en gehaast’

Op voorstel van 50PLUS komt er ook een hoorzitting over de wet Hillen. Daardoor kunnen ook de standpunten gehoord worden van ouderenbonden en andere belanghebbenden. “Want het gaat hier om een lastenverzwaring van 1,1 miljard voor 1 miljoen burgers. Van die 1 miljoen zijn 568.000 ouder dan 65 jaar en 809.000 ouder dan 55 jaar en bijna de hele groep is 50-plus”, aldus Martin van Rooijen, die tevens de rol van de Raad van State bekritiseerde: “De Tweede Kamer opereert vaak te politiek en te gehaast. Dan resteren de Eerste Kamer en de Raad van State als baken van zorgvuldigheid en bewaking van de kwaliteit van de wetgeving. De Raad van State opereert nu zelf bij de aflosboete slordig en gehaast en dat gaat ten koste van de zorgvuldigheid en kwaliteit van haar advies.”

De enige categorie die structurele lastenverlichting krijgt zónder addertjes onder het gras is het buitenland, stelde Martin van Rooijen vast. “Voor het buitenland is de lastenverlichting in geen geval ‘een sigaar uit eigen doos’, maar gewoon strak en structureel. Dat hadden wij graag ook zo gezien voor de rest van Nederland. Met een verdiende inhaalslag voor de ouderen.”

► ‘De stiekeme fiscalisatie van de AOW-premie gaat gewoon door’

“Ouderen worden sluipenderwijs gepakt met de Bosbelasting en minder sluipenderwijs via de abrupte afbouw – het valluik – van de ouderenkorting”, zei Martin van Rooijen. “Gelukkig komt aan die abrupte afbouw nu een eind, maar het nieuwe kabinet laat wel weer glashelder zien dat fiscale leeftijdsdiscriminatie staand beleid is en blijft.” Van Rooijen legde nog even uit wat de Bosbelasting – ‘de struikrover-maatregel’ – inhoudt: “Voor AOW’ers wordt de wet Grapperhaus – ja, de vader van de huidige minister van Justitie – de wet op de Inflatiecorrectie uit 1967 niet volledig toegepast op de overgang van de tweede naar de derde schijf. Daardoor komen gepensioneerden steeds sneller in de hogere schijf terecht. Die systematiek blijft in tact en dat betekent dat de stiekeme fiscalisatie van de AOW-premie gewoon doorgaat.”

Martin van Rooijen gaf bij het debat nogmaals aan dat 50PLUS tegen de verhoging van de btw is en tegen de afschaffing van de dividendbelasting. 50PLUS heeft een motie ingediend waarin om twee zaken gevraagd wordt: geen afschaffing van de wet Hillen en geen afschaffing van de ‘dure gok’, de dividendbelasting. “Ook een hoorzitting over de dividendbelasting lijkt ons een goede zaak”, aldus Van Rooijen.

► ‘Zo wordt doorrekening door het CPB een instrument voor kiezersbedrog’

De drie linkse partijen kwamen met een tegenbegroting die door het Centraal Planbureau (CPB) was doorgerekend. Opmerkelijk genoeg weigerde het CPB een tegenbegroting van 50PLUS door te rekenen. Van Rooijen hekelde het CPB Model-fetisjisme van sommige partijen. “Partijen geven bij de doorrekening op wat goed is volgens het CPB. Bij de onderhandelingen over een regeerakkoord geven ze dan op wat ze eigenlijk écht willen. Dat kan echt niet! Als het zo gaat, dan heeft de zware doorrekening van verkiezingsprogramma’s geen enkele waarde meer. Dan wordt het een instrument voor kiezersbedrog. Modelfetisjisme en kiezersbedrog in één!”

 

► De volledige inbreng van Martin van Rooijen bij de Algemene Financiële Beschouwingen met minister van Financiën Wopke Hoekstra en staatssecretaris Menno Snel:

“Op deze eerste koude woensdag van 2017, wil ik graag het kabinet van harte feliciteren met haar eerste algemene Financiële beschouwingen. Ik zal niet zeggen dat ik hoop dat er nog vele zullen volgen maar deze gaan we ongetwijfeld samen afmaken. Veel succes en plezier namens 50PLUS. Ik verheug mij op het debat met deze minister. Eerst samen in de senaat tegenover Jeroen Dijsselbloem en nu hier, tegenover elkaar.

1. De aflosboete

Ik val met de deur in huis over de eigen woning: afschaffing van de wet-Hillen.
Art 104 van de Grondwet over Belastingheffing:
‘Belastingen van het Rijk worden geheven uit kracht van een wet.’

Andere heffingen van het Rijk worden bij de wet geregeld. De tekst van art 104 is tot stand dank zij een door de Tweede Kamer aangenomen amendement-van Rooijen cs. Aanvankelijk had de regering als tekst voorgesteld:
‘Belastingen en andere heffingen van het Rijk worden bij de wet geregeld.’
 
Argument van de regering was dat er in de fiscale praktijk veel delegatie voorkomt en dat dit feit diende te worden erkend in de delegatie terminologie van de Grondwet bepaling.
De uitdrukking: uit kracht van een wet komt nergens anders voor in de Grondwet en is ontleend aan de tekst van de overeenkomstige Grondwet bepaling van 1815.

Mijn inspiratie voor dit zeer fundamentele amendement was: ‘No taxation without representation’: geen belasting zonder vertegenwoordiging. Dit beginsel is een belangrijk onderdeel van de democratische rechtsstaat.

Een andere inspiratie heb ik geput uit het boek van oud-Tweede Kamer voorzitter Anne Vondeling uit het jaar 1976: Tweede Kamer: lam of leeuw? Over taak en werkwijze, macht en onmacht van het Nederlandse parlement.
Volgens Vondeling moest de Tweede Kamer als leeuw optreden in plaats van als lam.

Ik ben hierop ingegaan mede omdat in de Senaat in het najaar 2015 bij de Algemene Financiële Beschouwingen de motie Hoekstra cs unaniem werd aanvaard. Die motie heb ik mede ondertekend. Doel was een separaat politiek oordeel te kunnen vellen over eigenstandige wetsvoorstellen. De Motie eindigt als volgt: … verzoekt de Regering zich in het vervolg te onthouden van een dergelijke koppeling.

Ik heb kritiek op de Raad van State. De Tweede Kamer opereert vaak te politiek en te gehaast. Dan resteren de Eerste Kamer en de Raad van State als baken van zorgvuldigheid en bewaking van de kwaliteit van de wetgeving. De Raad van State opereert nu zelf bij de aflosboete slordig en gehaast en dat gaat ten koste van de zorgvuldigheid en kwaliteit van haar advies.

Voorzitter, u weet waar ik op doel. Ik vind dit een verontrustende gang van zaken. Een lastenverzwaring van 1,1 miljard voor 1 miljoen burgers. Van die 1 miljoen zijn 568.000 ouder dan 65 jaar en 809.000 ouder dan 55 jaar en bijna de hele groep is 50 PLUS.

Er is nu een apart wetsvoorstel tot afschaffing wet-Hillen en de Staatssecretaris houdt vast aan het voorstel om deze wet tegelijk met het Belastingplan te behandelen zodat de wet per 1 januari 2018 in werking kan treden met effect van 1 januari 2019.

Samen met woordvoerders van andere partijen heb ik reeds aangedrongen op een veel meer zorgvuldige en dus aparte behandeling van dit wetsvoorstel. De Belastingdienst heeft volgens de uitvoeringstoets 15,5 maanden nodig voor de invoering van de wet. Het wetsvoorstel nu niet behandelen zou volgens de Staatssecretaris betekenen dat de wet pas 1 jaar later in werking zou treden en pas effect heeft in 2020.
Wij tillen zwaarder aan de zorgvuldigheid van wetgeving dan aan uitstel met 1 jaar. 
Op voorstel van 50PLUS heeft de Commissie Financiën gisteren besloten tot een aparte procedure over de behandeling van dit wetsontwerp. De voltallige commissie heeft gisteren met 13 voor en 12 voor mijn voorstel gestemd. De 13 leden waren van het niet-coalitieblok en de 12 van de coalitie. Dit is de eerste nederlaag van de coalitie.
De commissie Financiën heeft zich volgens mij dus als een leeuw gedragen.

Er was gisteren weinig te merken van de uitgestoken hand van de coalitie.

Op voorstel van 50PLUS komt er ook een hoorzitting over dit de wet-Hillen. Daardoor zouden ook de standpunten gehoord kunnen worden van de Ouderenbonden en overige belanghebbenden.
Voorzitter, het zal niet verbazen dat wij het kabinet, via deze minister, vragen het apart ingediende wetsontwerp van de aflosboete nu per direct te heroverwegen. Als de minister dat niet toezegt kom ik daar in de tweede termijn op terug.
En de minister moet ook niet gaan zeuren over de dekking omdat de budgettaire gevolgen in deze kabinetsperiode in drie stapjes oplopen tot 76 miljoen.

Wat wij in elk geval niet willen is dat de mensen die hun hypotheek hebben afgelost onder de aflosboete gaan vallen. Met andere woorden: een uitzondering voor bestaande gevallen als overgangsregeling. Graag een reactie van de minister.

Tot slot op dit punt:
Kan de staatssecretaris ook de gevolgen van de afschaffing wet Hillen aangeven met betrekking tot de toeslagen en eventueel de ouderenkorting.
Over mogelijke  gevolgen word niet gesproken in de Memorie van Toelichting maar wel in de Uitvoeringstoets. Dat is bizar.

2. Regeerakkoord en Startnota over budgettair beleid
 
Het kabinet Rutte III is uit de startblokken en de Minister heeft de Startnota ingediend. Het heeft een record tijd geduurd om overeenstemming te bereiken over een regeerakkoord in, dat mag ik wel zeggen, de meest gunstige macro-economische omstandigheden sinds het begin van deze eeuw. En er worden stevige keuzes gemaakt. Bijna 8 miljard aan extra uitgaven en ongeveer 6 miljard  tijdelijke lastenverlichting.
Tellen we deze twee uitkomsten bij elkaar op, dan komt het nieuwe kabinet met een intensivering van 14 miljard euro in 2021. 1,8% BBP (ex ante). Met die 14 miljard wordt de begrotingsruimte grotendeels opgegeten maar niet helemaal. Er wordt door het CPB toch nog een overschot van 0,5% berekend, dankzij de doorwerkingseffecten van het regeerakkoord.

Feit is wel dat het kabinet zonder inverdieneffecten, dus ex ante, in de min zakt met het EMU-saldo na 2020. Het geld wordt dus wel opgemaakt en dan is de vraag gerechtvaardigd: wordt deze 14 miljard echt ingezet voor de grootste maatschappelijke problemen in Nederland?

Over de lastenverlichting is bijvoorbeeld al veel gezegd en geschreven. Is het wat of is het niks?

Nou voorzitter, ik wil verder niet al te vervelend doen: maar het buitenland, is de enige categorie die structurele lastenverlichting krijgt zónder addertjes onder het gras. Voor het buitenland is de lastenverlichting in geen geval “een sigaar uit eigen doos” maar gewoon strak en structureel. Dat hadden wij graag ook zo gezien voor de rest van Nederland. Met een verdiende inhaalslag voor de ouderen”.
De tariefsverlaging als gevolg van de beperking van de hypotheekrenteaftrek voor starters, is jaren geleden al virtueel in de toekomst geplaatst én het blijft staan. Maar nieuw is het zeker niet. Er is per saldo van echte lastenverlichting geen sprake, hooguit enkele miljarden in 2019 en 2020 en dan ook nog tijdelijk. Als de burger iets krijgt van dit kabinet, na alle crisismaatregelen van de afgelopen 10 jaar, dan zijn het de extra uitgaven; maar extra overheidsuitgaven komen voor een groot deel niet terecht in de portemonnee van de burger.
 
Dit is, hoe je het ook bekijkt, niet het kabinet van de lastenverlichting of van teruggeven wat is afgepakt. Niet voor jong én niet voor oud. Maar tegelijkertijd wordt het overschot wél uitgegeven. En zoals we allemaal hebben geleerd: we kunnen een gulden maar 1 keer uitgeven en dat geldt helaas ook voor de euro: tenzij je Mario Draghi heet. Wij hadden de 14 miljard anders besteed, dat mag duidelijk zijn.

De stijging van de koopkracht is heel beperkt gelet op de groei van economie en groei overheidsuitgaven.

3. De grote fiscale voorstellen uit het Regeerakkoord

• Verlagen tarief VPB
• Afschaffen dividendbelasting
• Verhogen BTW-tarief van 6 naar 9%
• Versnelde beperking hypotheekrente aftrek
• Fiscale lastenverzwaringen voor het bedrijfsleven
• Afschaffen wet Hillen

Wij zullen later, na de indiening van de voorstellen, uitgebreid ingaan op wat we hier precies allemaal van vinden. Voor nu alvast een enkele opmerking n.a.v. het debat bij de Algemene Politieke Beschouwingen van vorige week met de premier.

BTW

Ten eerste de BTW verhoging. 50PLUS fractie is tegen deze verhoging. Voor de laagste inkomens is dat hoe dan ook een lastenverhoging die de dagelijkse boodschappen duurder maken. Vooral voor ouderen is het vrij besteedbaar inkomen naast de vaste lasten zo klein dat dit er niet bij kan. Ik verwijs naar het verhaal over de familie De Leij in 5 generaties dat onze fractie voorzitter bij de APB presenteerde.
Dividendbelasting
Onze fractievoorzitter Henk Krol heeft een motie ingediend die wij hebben aangehouden. Wij vragen in die motie 2 zaken: geen afschaffing van de wet-Hillen en geen afschaffing van de ‘dure gok’, de dividendbelasting. Ook een hoorzitting over de dividendbelasting lijkt ons een goede zaak.

Het zal duidelijk zijn dat 50PLUS de opbrengst van het niet afschaffen van de dividendbelasting, wil gebruiken voor dekking van de wet-Hillen, die tot 2021 overigens slechts 76 miljoen kost. Indien onze motie wordt aangenomen, dan blijft er dus 1,3 miljard over van de Dividendbelasting om bijvoorbeeld het tarief van de eerste schijf nog verder te verlagen voor alle belastingplichtigen: werkend én niet meer werkend.

4. Evenwichtig koopkracht beleid en niet indexatie pensioenen

En dan de koopkracht voorzitter. Het is geen geheim dat 50PLUS ontevreden is met de ontwikkeling van de koopkracht zoals blijkt uit de miljoenennota 2018 en het regeerakkoord. Bij gelijkblijvende inkomensbron, loopt de koopkrachtontwikkeling van gepensioneerden al lang achter op die van werkenden en dat is geen natuurverschijnsel maar een politieke keuze. Voor werkenden worden zonder blikken of blozen de arbeidskorting en de Inkomensafhankelijke Combinatiekorting  verhoogd met 11 miljard in de afgelopen 10 jaar, dat is bijna 100%! Het budgettair beslag van de ouderenkorting is in dezelfde periode veel minder hard gestegen, krap 30%. (bron Miljoenennota 2018)

De Arbeidskorting kost nu al 18,5 miljard, volgens de ARK en de Miljoenennota.
Dat gaat maar liefst om 5% op alle schijven en het is al jaren een veel belangrijker instrument voor lastenverlichting dan “normale” tariefsverlaging. Alleen al de indexatie van deze opgeblazen megakorting, kost de komende 4 jaar elk jaar 250 mln. In totaal is dat 1 miljard.

Dan de Ouderenkorting. Die zou in 2016 eerst nog worden verlaagd met ruim 80 euro. Totdat (o.a. 50PLUS) in de Senaat in het geweer kwam en er uiteindelijk toch nog per saldo een verhoging werd doorgevoerd van 150 euro. Afbouw van deze korting werd botweg geweigerd vanwege PC systeem problemen. Dat laatste wordt nu toch geregeld evenals een beperkte verhoging die niet teveel mag kosten. Ik kom daar zo nog op terug. 

Ouderen worden bovendien sluipenderwijs gepakt met de Bosbelasting en minder sluipenderwijs via de abrupte afbouw - het valluik - van de ouderenkorting. Gelukkig komt aan die abrupte afbouw nu een eind, maar het nieuwe kabinet laat wel weer glashelder zien dat fiscale leeftijdsdiscriminatie staand beleid is en blijft. De nieuwe ouderenkorting wordt afgebouwd met een percentage van 15%! Bijna 4 x zoveel als de arbeidskorting en de algemene heffingskorting. En waar de tweetaks een goed moment was geweest om de Bosbelasting af te schaffen, blijft ook deze struikrover-maatregel gewoon bestaan. Volgens Financien wordt de Bosbelasting niet afgeschaft, omdat en ik citeer: er geen dekking voor is gegeven in het regeerakkoord. Voor het geval sommigen in dit huis vergeten zijn wat de Bosbelasting is:

Voor de AOW’ers wordt de wet Grapperhaus – ja, de vader van de huidige minister van Justitie – de wet op de Inflatiecorrectie uit 1967 niet volledig toegepast op de overgang van de 2e naar de 3e schijf. Daardoor komen gepensioneerden steeds sneller in de hogere schijf terecht. Die systematiek blijft in tact en dat betekent dat de stiekeme fiscalisatie van de AOW premie gewoon doorgaat.

Voor AOW’ers komt er een 3 taks systeem. Maar dit is zeer slecht gecommuniceerd in zowel het regeerakkoord als in de doorrekening. U wilt niet weten hoeveel vragen wij daarover hebben gekregen. Onze kiezers zijn zich een hoedje geschrokken. Wij hebben het kabinet op dat punt richting onze kiezers het voordeel van de twijfel gegeven. Maar kan het kabinet nu eens vertellen wat de exacte inkomensgrenzen zijn die bij de tarieven voor gepensioneerden horen.
De door het CPB genoemde bedragen zouden volgens de staatssecretaris een indicatie zijn maar niet de definitieve grenzen. Daar kunnen we dus nog mee verrast worden. Graag een antwoord.
Dan kom ik op een voor 50PLUS principiële kwestie. Ik wijs op Miljoenennota pag 26.

Compensatie door de overheid van ouderen bij niet-indexatie door pensioenfondsen heeft voordelen en nadelen. Dikwijls wordt in de richting van de overheid gekeken om een achteruitgang van de koopkracht van ouderen bij niet-indexatie door pensioenfondsen te compenseren. De vraag is in hoeverre dit altijd in de eerste plaats de taak van de overheid moet zijn. De overheid bepaalt de spelregels voor de pensioenfondsen. Het niet-indexeren is het gevolg van ontwikkelingen op de financiële markten en van beleggingsbeslissingen van de betreffende pensioenfondsen.

Het standaard ‘repareren’ van de koopkracht door de overheid is niet gratis, maar betekent herverdeling tussen groepen. Bovendien treft uitblijvende indexatie niet alleen de huidige gepensioneerden, maar ook de uitkeringen van toekomstige gepensioneerden. Deze laatste groep wordt dubbel geraakt als de overheid uitblijvende indexatie compenseert: niet alleen betaalt deze groep de koopkrachtreparatie van huidige gepensioneerden, maar ook valt hun toekomstige koopkracht lager uit. Daarnaast haalt deze overheidsingreep de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van hun investeringsbeleid weg bij de pensioenfondsen.

Pikant is dat de Raad van State deze opvatting ruiterlijk deelt in haar advies op pagina 3 en de tekst voor 100% overneemt door alleen te citeren zonder commentaar. Het enige dat zij toevoegt is:
‘In de huidige omstandigheden van uitzonderlijk lage rente brengt het Financieel Toetsingskader, dat toepasselijk is in het huidige pensioenstelsel, mee dat indexatie niet of beperkt plaatsvindt.’
Zeg dan gewoon niks. Het lijkt wel een wereldkampioenschap verantwoordelijkheid afschuiven. In de miljoenennota wordt gewoon gezegd dat het compenseren van de koopkracht van ouderen ongewenst is. Volgens 50PLUS is dat de wereld op zijn kop. Wij zullen de grootste fiscale misvormingen dan ook corrigeren met een vijftal amendementen op het Belastingplan. En wat wij vinden van het “FTK dat toepasselijk is in het huidige pensioenstelsel” kunt u allemaal rustig nalezen in het Initiatiefwetsvoorstel Van Rooijen waarover we binnenkort plenair met elkaar van gedachten zullen wisselen.

5. Het CPB Model-fetisjisme

Collega Omtzigt heeft er uitvoerig over gesproken in het verantwoordingsdebat. Fiscale kortingen zoals de Arbeidskorting, de Inkomensafhankelijke Combinatiekorting en het Lage inkomensvoordeel hebben grote positieve effecten in de CPB modellen en om die reden worden ze door politieke partijen graag opgegeven bij het doorrekenen van verkiezingsprogramma’s. Afschaffen of beperken van deze regelingen doet vrijwel niemand. We sturen dan met miljarden euro’s aan belastinggeld op, en ik citeer de heer Omtzigt ‘wat goed werkt in het model en niet op wat politiek en sociaal wenselijk is’. Ik deel deze analyse en de kritiek op het modelfetisjisme. Sterker nog, ik vermoed dat dit ook de reden is dat de VVD en wellicht ook het CDA het afschaffen van de dividendbelasting niet hebben laten doorrekenen. Simpelweg omdat het geen CPB-effecten heeft.

Laat dat even tot u doordringen. Want dat betekent dat partijen bij de doorrekening opgeven wat goed is volgens het CPB en bij de onderhandelingen over een regeerakkoord opgeven wat ze eigenlijk écht willen. Dat kan echt niet voorzitter. Als het zo gaat, dan heeft de zware doorrekening van verkiezingsprogramma’s geen enkele waarde meer. Dan wordt het een instrument voor kiezersbedrog. Modelfetisjisme en kiezersbedrog in één.”

 

© 8 november 2017

Wilt u op de hoogte blijven?

Close

Like ons dan op Facebook!