Koos Vervoort

Armoede en laaggeletterdheid gaan vaak samen. Sommige mensen halen die wijsheid uit statistieken. Maar Koos Vervoort weet het uit eigen ervaring.

Koos Vervoort (58) was een van de naar schatting 2,5 miljoen laaggeletterden in Nederland. Pas op zijn 45e ging hij terug naar school om alsnog te leren lezen en schrijven. Nu, dertien jaar later, is Koos voorzitter van de stichting ABC Zuid-Holland. Hij schreef, samen met schrijfster Ria van Adrichem, het boek ‘Dit is pas het begin’ over zijn leven. Het eerste exemplaar overhandigden ze aan Prinses Laurentien. En Koos is Taalambassadeur van de Stichting Lezen en Schrijven. “Ik kom van heel ver. Maar als je, zoals ik, de smaak te pakken hebt, kun je niet meer stoppen’’.

Toen Koos naar de lagere school ging, was het armoe troef in het gezin met acht kinderen. “Mijn vader was alcoholist. Er was vaak geen geld voor eten, kleding of schoenen. Het geld was al naar de kroeg gebracht’’. En dus zat Koos vaak met een lege, knorrende maag in de schoolbankjes. “Ik kon me niet concentreren. Een paar bankjes verder had een jongen een appel op zijn tafeltje liggen. Ik had al dagen nauwelijks gegeten en kon nergens anders aan denken dan aan die appel’’, vertelt Koos.

Schoolloopbaan

Het is niet de enige reden dat zijn schoolloopbaan een drama werd. Toen hij dertien jaar geleden weer naar school besloot te gaan, bleek dat hij ook dyslectisch was. Maar met veel geduld, hard werken en aangepaste methodes kreeg Koos het lezen en schrijven uiteindelijk toch onder de knie. 

Al die jaren wist hij voor vrijwel iedereen te verbergen dat hij nauwelijks kon lezen en schrijven. “Alleen mijn moeder wist het.  Zelfs voor mijn vrouw kon ik het heel lang verbergen. Ik werkte in de bouw en zei dat ik geen tijd had voor de administratie. Dus deed zij dat maar. Pas na vijftien jaar, toen er een computer in huis kwam, viel ik door de mand’’.  Het is het verhaal van veel laaggeletterden. De schaamte is groot. Uit angst om voor dom te worden gehouden, verbergen ze het feit dat ze niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven. Vaak op heel vindingrijke wijze.

Zelfvertrouwen

Leren lezen en schrijven was na al die jaren heel zwaar. Maar het is de moeite waard geweest, zegt Koos. “Ik ben echt een heel ander mens geworden. Ik was vroeger depressief en angstig en ik had geen enkel zelfvertrouwen. Mijn vrouw heeft me zien veranderen. Ze zei laatst: “Vroeger zei je nooit veel. Je was nooit lang aan het woord. Nu zit je soms wel 2,5 uur aan één stuk te praten’’. En dat klopt. Mijn leven is zo ongelofelijk veel aangenamer en rijker geworden’’.
Rijker in figuurlijk zin, dan. Want Koos en zijn vrouw Edith hebben het, ook nu hij kan lezen en schrijven, niet breed. En dat is nog zwak uitgedrukt. Koos is vanwege reumatische artritis voor 80 tot 100 procent afgekeurd. Koos kan maximaal 20 uur per week werken. Het echtpaar Vervoort moet rond zien te komen van 1200 tot 1300 euro per maand en heeft hoge lasten, zoals de eigen bijdrage van 385 euro elk.  “En dan komt aan het eind van het jaar de belasting met het verhaal dat ik 500 euro moet betalen omdat ik twee inkomens heb’’, vertelt Koos. Want naast zijn uitkering werkt hij een aantal uren.

Schuldhulpverlening

Woest kan hij er over worden.  “Het eind is zoek. Als het zo door gaat, beland ik nog op straat. Ik krijg nu weer telefoontjes van de woningstichting dat ik achter ben met de huur. Dat komt omdat ik net een paar speciale schoenen heb moeten kopen. Daar zit een eigen bijdrage van 135 euro aan vast’’. Hulp krijgen is er niet bij, vertelt Koos. “Ik ben laatst bij de schuldhulpverlening geweest. Daar zeiden ze: We kunnen niets voor je doen, want je hebt geen schuld. Ik heb blijkbaar net genoeg om niet geholpen te hoeven worden’’.

Het wordt volgens Koos steeds erger met al die bezuinigingen die mensen zoals hij voor de kiezen krijgen. En hij niet alleen. “Ik zie mensen van 70 die koekjes en boterhammen stelen in de supermarkt omdat ze honger hebben. Ze eten het nog in de supermarkt op. Hoe kan dat in een welvarend land als Nederland?’’
Bezuinigingen en chronische geldnood maken hem naar eigen zeggen ziek. “Ik werk, maar omdat ik ziek ben, moet ik blijkbaar nog zieker worden en betalen. Ik snap er helemaal niets meer van’’.

Ook de aanpak van laaggeletterdheid laat volgens Koos veel te wensen over. Er wordt volgens hem veel te weinig geld voor uitgetrokken. “Alles wordt digitaal. Maar laaggeletterden kunnen niet meekomen. Dat kost heel veel geld. Het is volgens mij duurder om die mensen thuis te laten zitten en aan hun lot over te laten dan om ze weer in de schoolbanken te sturen’’.

Koos maakt zich ook zorgen over het feit dat er nog steeds kinderen zijn die, net als hij vroeger, niet genoeg te eten krijgen voor ze naar school gaan. “In Schiedam is een school waar alle kinderen ’s morgens kunnen ontbijten voor de lessen beginnen. Een fantastisch initiatief, maar ook heel triest dat dit blijkbaar nodig is’’.

Wie net als Koos vroeger moeite heeft met lezen, schrijven of rekenen is en er iets aan wil gaan doen, kan bellen met 0800-0234444. Wie naar dat nummer belt, krijgt binnen drie weken contact met een bibliotheek of taalorganisatie in de buurt. Daarna wordt samen gekeken welke scholing het beste past.
Het is de moeite waard, vindt Koos ondanks het feit dat hij er materieel misschien weinig mee op is geschoten. “Ik ben er een ander mens van geworden’’.

© 5 maart 2018