Schiphol - Foto: Ben Koorengevel (Unsplash)

Ook in de luchtvaart is een betrouwbare overheid hét devies. Beslissingen moeten logisch en consequent zijn, en het belang – en dan vooral de gezondheid – van de burger als uitgangspunt hebben. “Lelystad openstellen voordat de herindeling van het luchtruim is afgerond is voor 50PLUS niet acceptabel”, stelt Kamerlid Corrie van Brenk. 50PLUS wil dat de mogelijkheden voor Schiphol op zee worden onderzocht. De minister zegde toe dat te onderzoeken.

50PLUS wil in de eerste plaats een betrouwbare overheid. Beslissingen moeten op logische en consequente gronden worden genomen en er moet worden uitgegaan van betrouwbare data. “Dat is in het proces rondom Lelystad niet gebeurd”, constateerde Corrie van Brenk. “Minister Van Nieuwenhuizen zegt dat ze wil gaan openen vóórdat de herindeling van het luchtruim is afgerond. Dat is wat 50PLUS betreft niet logisch, want hoe kun je dan een Milieu Effectrapportage (MER) uitvoeren die daadwerkelijk hout snijdt?”

Heel veel mensen

De gezondheidsaspecten – geluid en fijnstof – zijn van groot belang bij beleidsbeslissingen, stelde het Kamerlid van 50PLUS. “31.000 mensen in Kennemerland en Haarlemmermeer ervaren ernstige geluidhinder door vliegverkeer. Het verlies aan levensverwachting voor mensen in de directe omgeving van luchthavens door fijnstof en ultrafijnstof kan oplopen tot een jaar. En met twee luchthavens op pakweg 40 kilometer van elkaar gaat dat om heel veel mensen”, aldus Corrie van Brenk.

Luchthaven op zee

Corrie van Brenk vroeg waarom de optie van een geheel nieuwe luchthaven op zee zo nadrukkelijk buiten de deur wordt gehouden. “Waarom wordt voor een volledig beeld van alle opties een eerder gestart, maar onvoltooid, onderzoek niet afgerond?”, vroeg ze. “Is de minister bekend met de motie hierover die 50PLUS samen met D66 heeft ingediend in Provinciale Staten van Zuid-Holland?”

[Een motie van Jan Paternotte (D66) en Corrie van Brenk (50PLUS) om onderzoek te doen naar de voor- en nadelen van verplaatsing van Schiphol naar zee is door minister Van Nieuwenhuizen overgenomen]

Minder dan 30 euro

50PLUS vindt dat er ingezet moet worden op stiller en schoner vliegen, en parallel moeten mobiliteitsvormen integraal bezien worden. “We moeten streven naar evenwicht in plaats van maximalisatie”, zei Corrie van Brenk, die aan de minister vroeg waarom de luchtvaart niet hoeft bij te dragen aan het klimaatakkoord. In EU-verband is 50PLUS een voorstander van een vliegtaks. “Want het blijft onbegrijpelijk dat je voor minder dan 30 euro naar Malaga kunt vliegen, terwijl de trein van Groningen naar Limburg ruim 26 euro kost. Onvoorstelbaar en onverstandig!”

 

► De volledige inbreng van Kamerlid Corrie van Brenk bij het debat over de luchthavens Schiphol en Lelystad met minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur & Waterstaat:

“De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) heeft gereageerd op de omgang en voortgang van de regering en betrokken partijen over haar aanbevelingen over de situatie op Schiphol. OVV is hier niet tevreden over en stelt dat een principiële discussie moet plaatsvinden over de toekomst van Schiphol.
 
De integrale veiligheid zou bovenaan moeten staan, het uitgangspunt van alle beslissingen. Een regelmatige en integrale veiligheidsanalyse is noodzakelijk. De minister heeft dat in het debat enkele maanden geleden beaamd. Zij heeft zelfs een motie van 50PLUS over integrale veiligheid als uitgangspunt overgenomen.
 
De OVV heeft in dat rapport vorig jaar immers geconstateerd dat de situatie op Schiphol op zich niet als onveilig te kwalificeren is. Maar met de huidige omstandigheden en regels is met verdere groei de veiligheid in de toekomst niet vanzelfsprekend meer. Dit staat haaks op de conclusie van Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL), die stelt dat de luchthaven kan doorgroeien naar 540.000. Onder voorwaarde van een versoepeling van de vierdebaanregel.
Voorzitter, hoe valt dit met elkaar te rijmen? We mogen er toch vanuit gaan dat ook LVNL de veiligheid hoog in het vaandel heeft staan. Toch staan de conclusies van beide partijen haaks op elkaar. En dat geeft te denken. We mogen de OVV toch wel enige onafhankelijkheid toedichten. Toch zijn er vele partijen, ook partijen die zelf een bepaald belang hebben, die een andere richting uit willen. Hoe gaat de minister hiermee om? Hoe zorgt zij ervoor dat de veiligheid het belangrijkste uitgangspunt is en blijft?
  
De procedure rondom luchthaven Lelystad verdient bepaald geen schoonheidsprijs. Wij vinden het dan ook goed dat de minister in elk geval het vertrouwen wil herwinnen door procedures zorgvuldiger te volgen, en de opening heeft uitgesteld naar 2020. Maar de vraag is of dit voldoende is. 50PLUS betwijfelt het.

50PLUS hecht aan een betrouwbare overheid. Dat wil zeggen dat alle beslissingen consequent, transparant en logisch zijn. Dat de gegevens uitgaan van betrouwbare data. Dat is in dit proces niet gebeurd. Helaas zegt deze minister ook dat ze wil gaan openen voordat de herindeling van het luchtruim is afgerond. Dat is wat 50PLUS betreft niet logisch, want hoe kun je dan een MER (Milieu Effectrapportage) uitvoeren die daadwerkelijk hout snijdt? Op die manier is de MER op de lange duur gebaseerd op een niet-bestaande situatie, en dat is voor ons niet acceptabel. Onderzoek in opdracht van Laagvliegroutes NEE Friesland spreekt zelfs van een nalatige overheid, omdat herindeling van het luchtruim al in 2009 had kunnen starten. Nu 9 jaar later zijn we nog niet heel veel verder. Het risico op gezondheidsschade is hiermee enorm toegenomen.

Een andere belangrijke overweging bij het vraagstuk omtrent luchthavens Schiphol en Lelystad is de gezondheid van omwonenden. Ten eerste is er natuurlijk de geluidsbelasting. Is de minister bekend met de GGD-belevingsonderzoeken naar hinder en slaapverstoring vliegverkeer Schiphol? Dit heeft grote gezondheidseffecten. Ernstige slaapverstoring door vliegverkeer in de regio Kennemerland komt bij 4% voor, dat zijn 16.000 mensen. In Kennemerland en Haarlemmermeer ervaart gemiddeld genomen 8% van de bevolking ernstige geluidhinder door vliegverkeer. Dit zijn naar schatting 31.000 mensen. We horen ook verhalen van steeds vaker laag vliegverkeer over Oegstgeest, op 600 meter hoogte.
 
Daarnaast de fysieke gezondheid. Steeds meer onderzoek toont de negatieve effecten op de gezondheid van fijnstof en ultrafijnstof. Die zijn fors. Het verlies aan levensverwachting voor mensen in de directe omgeving van luchthavens kan oplopen tot een jaar. En met twee luchthavens op pakweg 40 km van elkaar gaat dat om heel veel mensen. Als we het aantal toegestane vluchten gaan oprekken, wordt dat er niet beter op. Het RIVM doet hier onderzoek naar. Dat loopt tot medio 2021. Maar we weten al dat fijnstof schadelijk is voor de gezondheid. Fijnstof is in de kleinste concentraties al schadelijk voor de gezondheid. Daar moet de overheid echt iets mee. In Nederland zijn zelfs de normen voor fijnstof een stuk minder streng dan de WHO stelt. Waarom is dat en wat vindt de minister daarvan? 

De staatssecretaris is bezig met een plan ter verbetering van de luchtkwaliteit. Dat is ook hard nodig. Er is zelfs al een hele reeks van relatief eenvoudige maatregelen voorgesteld om op korte termijn al vooruitgang te kunnen boeken. Helaas blijft de luchtvaart vooralsnog buiten schot. En dat terwijl dit juist van grote invloed is. Een gemiste kans, lijkt ons. Zijn de gevolgen voor de gezondheid van een mogelijke toename van het aantal vluchten op Schiphol überhaupt wel een factor die onder de aandacht is? Is er contact met de staatssecretaris hierover?
 
Onbegrijpelijk is ook dat in de officiële cijfers voor beide luchthavens General Aviation niet meetelt. Ook GA draagt bij aan de uitstoot. En aan geluidsbelasting! Het beeld van de gevolgen is daarmee incompleet, want het telt allemaal op. En daarmee maken we er natuurlijk een potje van. Luchtvaart telt niet mee bij het Klimaatakkoord. General Aviation telt niet mee voor het aantal vluchten van luchthavens. Wat is dat toch? Moet niet iedereen haar gelijke bijdrage leveren? Kan de minister uitleggen waarom zij het terecht vindt dat de luchtvaart niet hoeft bij te dragen aan het klimaatakkoord?

De regering zal wat 50PLUS betreft dan ook moeten gaan inzetten op schoner vliegen. Sowieso, maar zeker als zij op termijn het aantal vluchten op Schiphol en Lelystad wil laten toenemen. Je kunt geen ijzer met handen breken, maar welke mogelijkheden ziet de minister om schoner vliegen te stimuleren? Een extra investering, extra onderzoek, gesprekken met de sector? Wij vernemen het graag, want mobiliteit is prima, maar de overheid heeft ook de plicht haar burgers te beschermen.
 
50PLUS is daarbij voorstander van een vliegtaks in EU-verband. Want het blijft onbegrijpelijk dat je voor minder dan 30 euro naar Malaga kunt vliegen, terwijl de trein van Groningen naar Limburg ruim 26 euro kost. Onvoorstelbaar en onverstandig. Er zou worden ingezet op Europese afspraken over belastingen op luchtvaart in het kader van de voor 2019 geplande onderhandelingen over de klimaatdoelen van Parijs. Ook zou worden bezien of een heffing op lawaaiige en vervuilende vliegtuigen mogelijk is, zo is aangekondigd in het Regeerakkoord. Hoe staat het daarmee?

We moeten mobiliteit in samenhang zien. Het gaat niet alleen om luchthavens, maar ook om havens, goede snelle treinverbindingen etc. En ons de vraag stellen wat het beste is voor Nederland. In brede zin! Waarom niet een brede mobiliteitsnota waarin we ons afvragen wat er minimaal nodig is aan volume? Is het niet belangrijker te streven naar evenwicht dan naar maximalisatie? Kan de minister hierop reflecteren?

Dan de kwestie van een luchthaven in zee. De minister heeft enige tijd geleden gesteld dat op vragen van 50PLUS dat deze optie al eens is onderzocht. Onderzoek van Nieuwsuur echter laat zien dat het onderzoek in opdracht van de toenmalige minister vrij plotseling is afgebroken vanwege onzekere ontwikkelingen in de luchtvaart. Betrokken onderzoekers stellen dat de resultaten juist aanleiding gaven om door te gaan. Dat weet deze minister ongetwijfeld nu ook. De hele kwestie komt nogal schimmig over. Waarom wordt deze optie zo nadrukkelijk buiten de deur gehouden? Waarom niet voor een volledig beeld van alle opties dit onderzoek afronden? Is de minister verder bekend met de motie hierover die 50PLUS samen met D66 heeft ingediend in de Provinciale Staten van Zuid-Holland?

Afsluitend: De overheid is erg ongeduldig. Men wacht niet op de herindeling van het luchtruim. Men wacht niet op (nader) onderzoek naar gezondheidseffecten. Onderzoeken worden afgebroken. Men is overal veel te laat mee begonnen, maar zet luchthaven Lelystad in deze vorm toch door! Dat is gewoon heel vreemd. De schijn wordt gewekt dat de overheid economisch belang laat prevaleren boven de effecten op de volksgezondheid van haar burgers en het milieu. En dat is ondenkbaar!”

© 15 mei 2018 – Foto: Ben Koorengevel


Wilt u op de hoogte blijven?

Close

Like ons dan op Facebook!