“De oudere werknemer zit in de hoek waar de klappen vallen. En als hij gevloerd is, zorgt dit kabinet er voor dat hij ook nog een financiële trap na krijgt!”

UWV - Foto: Mystic Mabel (Flickr c.c.)

Duidelijker kon Corrie van Brenk het niet tegen het kabinet zeggen: “De oudere werknemer zit in de hoek waar de klappen vallen!” Het Kamerlid van 50PLUS voegde er nog aan toe: “Als die oudere werknemer dan gevloerd is, zorgt dit kabinet er voor dat hij ook nog een financiële trap na krijgt!” Het was de heldere boodschap die 50PLUS gaf bij de behandeling in de Tweede Kamer van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: oudere werknemers zijn continu de pineut!

Niet interessant voor werkgevers

Ouderen kunnen oeverloos solliciteren, hun kansen worden niet herkend en geboden door werkgevers. “Nog 17 jaar kunnen werken, maar niet interessant zijn voor werkgevers, zelfs niet als de 50-plussers bereid zijn salaris in te leveren”, was de teleurstellende constatering van 50PLUS-Kamerlid Corrie van Brenk. “Baankansen worden eenvoudigweg teniet gedaan door leeftijd!” 50PLUS vroeg daarom om intensief toezicht van de Inspectie op discriminatie in het wervings- en selectieproces, waaronder leeftijdsdiscriminatie.

Vrijstelling sollicitatieplicht

50PLUS pleit ervoor dat landelijk de Rotterdamse aanpak wordt uitgerold. “In Rotterdam kunnen bijstandsgerechtigde 60-plussers – overigens na een grondige individuele beoordeling van reële arbeidskansen - vrijgesteld worden van de oeverloze, frustrerende en demotiverende sollicitatieplicht”, zei Corrie van Brenk. Bovendien wil 50PLUS dat de IOW – de Inkomensvoorziening Oudere Werklozen – vanaf het zestigste levensjaar voor oudere werklozen een permanente regeling blijft, omdat (langdurige) ouderenwerkloosheid nog steeds een levensgroot en volgens deskundigen zelfs structureel probleem is.

Problematiek van zzp’ers

Dit kabinet doet nog steeds te weinig aan echte handhaving op de arbeidsmarkt, aanpak van etterende schijnconstructies, nepcontracten en onverzekerde zzp’ers. “Ondanks alle mooie woorden en het nodige lapwerk”, stelde Corrie van Brenk vast. “De problematiek van de zzp’ers wordt nog verder voor ons uitgeschoven. Dat kan toch niet! Dat had allang opgelost moeten zijn.”

Arbeidsmarkt is ziek

De arbeidsmarkt in ruime zin is – ondanks de gunstige ontwikkeling van de werkgelegenheid en de juichverhalen van dit kabinet – ziek, vindt Corrie van Brenk en ze kwam met een voorbeeld: “Ontslagen oudere werknemers in de bouw keren – nu het economisch beter gaat – vaak terug als (onvrijwillig) zzp’ers, met alle risico’s en grote sociale onzekerheden van dien. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is immers voor velen onbetaalbaar en een pensioenvoorziening al helemaal niet op te brengen.”

Mantelzorgboete moet van tafel

50PLUS blijft sterk ageren tegen de kostendelersnorm. “De kostendelersnorm, ook wel mantelzorgboete genoemd, raakt vele mensen hard, vergroot de kans op schulden en staat haaks op een maatschappij die ‘zorgen voor elkaar’ en ‘zelfredzaamheid’ propageert”, zei Corrie van Brenk tijdens het begrotingsdebat. “Waarom houdt het kabinet hier nog steeds aan vast?”

Uitkeringsfraude

Het Kamerlid van 50PLUS zei het onverteerbaar te vinden dat bij het UWV kleine administratieve overtredingen van welwillende uitkeringsgerechtigden keihard aangepakt worden, terwijl grote fraude met WW-uitkeringen niet of amper bestraft blijft. “Dat geldt trouwens ook voor bijstandsfraude bij gemeenten. Schimmige constructies met tussenpersonen die Polen aan een langdurige doorbetaalde vakantie helpen. Een schande! Mensen zijn daar terecht verontwaardigd over. Draagvlak en houdbaarheid van sociale zekerheid staat of valt met goede handhaving, zodat alleen mensen die daar recht op hebben een beroep kunnen doen op een sociale uitkering”, aldus Kamerlid Corrie van Brenk.

► Lees ook: Hoe nu verder met ons pensioenstelsel? 


Lees de volledige inbreng van Kamerlid Corrie van Brenk bij de behandeling van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met minister Koolmees en staatssecretaris Van Ark:

“De oudere werknemer zit in de hoek waar de klappen vallen. En als hij gevloerd is, zorgt dit kabinet er voor dat hij nog een financiële trap na krijgt!

Voorzitter, dit is de kern van mijn betoog en 50PLUS zal dat hierna aantonen.

Werkgevers houden liever een vacature open dan een 50-plusser aan te nemen. Dat was een krantenkop vorige week. Recent onderzoek van Vlasblom en Schippers heeft uitgewezen dat werkgevers liever een vacature houden. Liever een vacature dan een werknemer die 50 jaar of ouder is aannemen. Nog 17 jaar kunnen werken, maar niet interessant voor werkgevers. Zélfs als 50-plussers driftig solliciteren en bereid zijn om salaris in te leveren, is de bereidheid om hen aan te nemen en de kans op werk nog steeds bedroevend gering. Baankansen worden eenvoudigweg teniet gedaan door leeftijd!

MKB Nederland reageerde dat werkgevers kortzichtig zijn. Dus de brancheorganisatie zegt dat haar leden kortzichtig zijn. Ja, daar schieten werklozen iets mee op. Dat is toch een klap in het gezicht van al die oudere werknemers die wanhopig zoeken naar werk! Wat mogen wij hierin van deze minister verwachten?

De minister schermt geregeld met de participatiegraad van ouderen, die is toegenomen. Dat klopt, maar dat komt vooral door de latere uittreding en meer in het bijzonder door het langer doorwerken bij de huidige werkgever. Maar bijna 60% van de 45-plussers zonder werk is nu langdurig werkloos. Het CPB noemt dit een structureel, niet een conjunctureel probleem. Een STRUCTUREEL probleem dus! 

Het oeverloos solliciteren, terwijl de kansen niet herkend en niet geboden worden door werkgevers. 50PLUS wil een landelijke uitrol van de Rotterdamse aanpak, waarbij bijstandsgerechtigde 60-plussers – overigens na een grondige individuele beoordeling van reële arbeidskansen - vrijgesteld kunnen worden van de frustrerende en demotiverende sollicitatieplicht.

50PLUS wil dat de IOW – de inkomensvoorziening oudere werklozen – vanaf het zestigste levensjaar voor oudere werklozen een permanente regeling blijft, omdat (langdurige) ouderenwerkloosheid nog steeds een levensgroot en volgens deskundigen zelfs structureel probleem is. Een structureel probleem vraagt om structureel flankerend beleid! En moet blijven ingaan op 60-jarige leeftijd!

En voorzitter, we hebben een voorproefje gezien van de Wet Arbeidsmarkt in Balans, waarin de transitievergoeding voor oudere werknemers zeer ingeperkt wordt. Na tien jaar werken houdt het op en word je na jarenlange arbeid bij ontslag afgescheept met minder dan 4 maandsalarissen. Kijk, dat is een financiële trap na richting de oudere werknemers door deze minister. Als je dat tenminste krijgt omdat alle scholingskosten nog in mindering gebracht mogen worden. Dat is toch te gek voor woorden. Makkelijk ontslagen worden en dan afgescheept worden met een fooi! Of ziet de minister dit anders?

Baankansen kunnen verhoogd worden als kennis actueel en arbeidsmarkt-relevant is. Hoe gaat het kabinet de toegankelijkheid tot een leven lang ontwikkelen voor ouderen, ongeacht startkwalificatie, en tót de AOW-leeftijd gaat borgen. Onze motie Leven lang Leren voor iedereen is onlangs aangenomen. Kan de minister aangeven hoe hij die uit gaat voeren? Als je mensen vraagt langer door te werken, moet je óók goed mogelijk maken dat zij zich tot de AOW-leeftijd kunnen blijven ontwikkelen.

Voorzitter, wij moeten af van dat verkwisten van menselijk kapitaal met ruime werkervaring, en moeten fors gaan investeren in duurzame inzetbaarheid, vooral ook van ouderen, daar schort het nog steeds aan. Hoe gaat het kabinet dit doen? 50PLUS vindt dat begeleiding naar werk van mensen in de bijstand veel beter moet. Wil het kabinet zich daarvoor inzetten?

Leeftijd is het criterium waarop ouderen worden afgewezen. Wij willen spoedige concretisering van de intensivering van Inspectietoezicht op discriminatie in het wervings- en selectieproces, waaronder leeftijdsdiscriminatie. Wanneer kunnen wij die tegemoet zien?

De arbeidsmarkt in ruime zin is ondanks de gunstige ontwikkeling van de werkgelegenheid en de juichverhalen van dit kabinet ziek. Om een voorbeeld te noemen: ontslagen oudere werknemers in de bouw keren – nu het economisch beter gaat – vaak terug als (onvrijwillig) zzp’ers, met alle risico’s en grote sociale onzekerheden van dien. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is immers voor velen onbetaalbaar en een pensioenvoorziening al helemaal niet op te brengen.

De economie groeit, maar een toenemend aantal werkende burgers in rommelbaantjes en quasi-zelfstandige dienstverbanden kopen daar – qua bestaanszekerheid en maatschappelijk ontwikkelingsperspectief – in de praktijk weinig voor.

De werknemer wordt in toenemende mate een vervangbaar en op afroep beschikbaar ‘wegwerpartikel’. Sociale bescherming kalft daardoor af, en dat terwijl de ‘economische welvaart’ in ons land juist toeneemt. Dat mogen wij niet laten gebeuren!

Dit kabinet doet – ondanks alle mooie woorden en het nodige lapwerk – nog steeds te weinig aan echte handhaving op de arbeidsmarkt, aanpak van etterende schijnconstructies, nepcontracten en onverzekerde zzp’ers. Sterker nog we schuiven de problematiek van de zzp’ers nog verder voor ons uit. Dat kan toch niet! Dat had allang opgelost moeten zijn.

Met Spanje en Portugal behoort Nederland inmiddels bij de drie landen met het hoogste percentage flexarbeid. Het aantal flexwerkers heeft de grens van twee miljoen inmiddels gepasseerd. Dat baart zorgen. Toenemende flex- en schijnzelfstandige arbeid is de achilleshiel van de arbeidsmarkt en ondermijnt zoals gezegd de verworvenheden van onze sociale zekerheid.

Dit kabinet ziet in dat de arbeidsmarkt uit balans is, en is onlangs met een antwoord gekomen: de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) van minister Koolmees. Zonder hier in detail op de techniek in te gaan – deze wet verdient aparte zorgvuldige behandeling – betwijfelt 50PLUS of de WAB de broodnodige balans in de arbeidsmarkt gaat terugbrengen. In de wet worden vooral pleisters geplakt, maar fundamentele tegenstellingen op de arbeidsmarkt blijven grosso modo in stand. Erger nog: met deze wet wordt iedereen in 2020 een beetje flexwerker! Vaste banen worden niet de norm. Payroll en flexibele arbeid worden niet hard aangepakt. Verlenging van de proeftijd verhoogt onzekerheid. Aanpassing van de ketenbepaling maakt het gemakkelijker mensen in tijdelijke contracten gevangen te houden. Herintroductie van de meervoudige ontslaggrond verzwakt de positie van de werknemer.

Hoewel de transitievergoeding voor iedereen vanaf de eerste werkdag een plus is, is de verlaging van de transitievergoeding na een langer dienstverband echt een trap na richting de oudere werknemers. 50PLUS heeft hier – alles afwegende – géén goed woord voor over. Graag een reactie.

50PLUS vindt het verstandig dat een onafhankelijke Commissie Regulering Werk gaat bekijken of arbeidsrecht, sociale zekerheid en fiscaliteit nog wel goed passen bij de snel veranderende economie en arbeidsmarkt. Hoe wordt de onafhankelijkheid van deze commissie gewaarborgd? Hoe wordt de Kamer geïnformeerd over het gehele verdere proces en de werkzaamheden van deze commissie?

50PLUS vraagt het kabinet: maak een einde aan de arbeidsmarktpolarisatie, leg een bodem onder de arbeidsmarkt: doe een verkenning daarvoor, en kom met voorstellen. Zelfs de Raad van State en uitzendbureau Randstad vragen daarom! Stop het marginalisering van grote groepen mensen op de arbeidsmarkt!

50PLUS is overwegend positief over het ‘brede offensief’ van de staatssecretaris voor de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking. Wij willen daarbij wel een herwaardering en een versterking van het sociaal ontwikkelbedrijf, met voldoende middelen om die versterking ook waar te maken.

Duurzaam werk voor mensen met een arbeidsbeperking moet regel worden. Daar schort het nog steeds aan. ‘Beschut werk’ komt onvoldoende van de grond. Hoe gaat de staatssecretaris zich daar sterk voor maken? Wij vragen een reactie van de staatssecretaris op de concrete voorstellen van Cedris en Divosa om te komen tot één samenhangende regeling voor de zogenoemde ‘onderkant van de arbeidsmarkt’, een regeling voor mensen met een fysieke of mentale beperking, die het mogelijk maakt mensen te ontwikkelen, en te schakelen in de participatieketen van (arbeidsmatige) dagbesteding, beschut werk, garantiebanen en regulier werk. Dat vergt ook een investering. Een begeleidingsbonus, ook na 2020, en het niet verlagen van het begeleidingsbudget in 2021. Graag een reactie.

Wij vinden verder dat het onderscheid tussen overheid en bedrijfsleven voor wat betreft de banenafspraak moet blijven! De overheid moet het goede voorbeeld geven bij het aan het werk krijgen en houden van mensen met een arbeidsbeperking. Is het kabinet daartoe bereid? Wij wijzen nogmaals op de signalen die wij krijgen dat vanuit de Rijksoverheid mensen met een beperking na een tijdelijk contract weer elders geplaatst worden ter voorkoming van een vast dienstverband. 50PLUS mag er toch vanuit gaan dat dit toch niet werkelijk de lijn is van de bewindslieden en dat zij dit beleid veroordelen, afkeuren en niet ondersteunen? Graag een reactie!

Sociale zekerheid

Voorzitter, de kostendelersnorm – de mantelzorgboete die vele mensen hard raakt, kans op schulden vergroot en haaks staat op een maatschappij die ‘zorgen voor elkaar’ en ‘zelfredzaamheid’ propageert – moet van tafel! Waarom houdt het kabinet hier nog steeds aan vast?

50PLUS eist dat zzp’ers verplicht een collectief georganiseerde arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten, die betaalbaar is. Bij die betaalbaarheid kan de minister zijn rol pakken! Ook is 50PLUS van mening dat iedereen, dus ook zzp’ers, aanvullend pensioen moeten opbouwen of zelf  een pensioenvoorziening moeten treffen. Iedereen verplicht in het pensioenstelsel en verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid helpt de verzorgingsstaat gezond te houden en keert de ‘race naar de bodem’ op arbeidsvoorwaarden die onze economie en samenleving bedreigt. Zo vinden wij ook dat het toenemende aantal zzp’ers categorisch zal moeten bijdragen aan de AOW. Gaat het kabinet daarvoor zorgen? Een grondige gerichte verkenning lijkt op zijn plaats.

50PLUS vindt, dat – na opeenvolgende versoberingen in het verleden - de beoordelingscriteria voor toekenning van een WIA-uitkering niet verder mogen worden aangescherpt, zoals het kabinet wil. Er is geen budgettaire of andere noodzaak toe. Verdere aanscherping zal kwetsbare mensen nog verder in de problemen brengen en meer mensen in de armoede storten. Graag een reactie.  

De regering belooft volgens de begroting een ‘toereikend macrobudget’ in het kader van de participatiewet, en dat volgens objectieve maatstaven. Graag willen wij weten op welk punt het ROB-advies over het macrobudget niet gevolgd wordt door het kabinet en waarom?

Armoede- en schuldenbeleid

De huidige armoede- en schuldenproblematiek is een onuitwisbare smet op een rijk land als het onze. Ondanks onze welvaart is het risico op armoede en sociale uitsluiting in de afgelopen tien jaar gestegen van 14,9% tot circa 17% (2017). Als we vier kilometer verderop kijken van het Binnenhof, in straatarm Moerwijk, dan zien we ellende van armoede die 1,4 miljoen gezinnen hebben. Zij hebben problematische schulden of een groot risico daarop. Maar slechts 200.000 mensen zijn bekend bij gemeenten en schuldhulporganisaties. Een gotspe, voorzitter!

Nog nooit deden zo weinig mensen een beroep op de schuldsanering, terwijl de problematiek dus levensgroot is. Dat is géén goed teken. Hoe kunnen wij hier een verbeterslag maken?

Het gemak waarmee mensen in de schulden kunnen komen moet gestopt worden. Het kopen bij postorderbedrijven die blijven leveren tot je over je oren in de ellende zit, dat moet echt anders. Wat kan de staatssecretaris hierin betekenen?

50PLUS wil dat er een periodieke rapportage komt over de omvang en ontwikkeling van de armoede- en schuldenproblematiek. Nu is het nog onvoldoende mogelijk die ontwikkeling goed te volgen. Er moet ook een verkenning hoe mensen zich uit hun schulden kunnen verlossen, anders dan door periodieke geldelijke aflossing.

Aansluitend op aanbeveling 9 van het in opdracht van Kamer verschenen rapport ‘Knellende schuldenwetgeving’ de oproep aan het kabinet te bevorderen dat er een eenduidig kader ontwikkeld wordt over hoe adequate gemeentelijke schuldhulpverlening er uit zou moeten zien. Wil het kabinet zich daar nu eindelijk voor sterk maken? Dit kan gemeenten goed helpen het niveau van schuldhulpverlening op een hoger plan te tillen.

Het is mooi dat tot en met 2020 € 80 miljoen naar schuldpreventie en armoedebestrijding gaat. € 71 miljoen gaat via de decentralisatie-uitkering naar gemeenten. Welke garantie is er dat deze middelen nu ook geheel bij armoede- en schuldenbestrijding terecht komen? 50PLUS wil dat deze gelden geoormerkt worden, kan de staatssecretaris dit garanderen?

Het handhavingstekort bij het UWV

Wij vinden het onverteerbaar dat bij het UWV kleine administratieve overtredingen van welwillende uitkeringsgerechtigden keihard aangepakt worden, terwijl grote fraude met WW-uitkeringen tot nu toe volstrekt niet tot onvoldoende  bestraft blijven. Dat geldt trouwens ook voor bijstandsfraude bij gemeenten. Schimmige constructies met tussenpersonen die Polen aan een langdurige doorbetaalde vakantie helpen. Een schande!

Mensen zijn daar terecht verontwaardigd over. Zij vrezen voor de instandhouding van sociale voorzieningen. Die zorg moet dit kabinet serieus nemen! Draagvlak en houdbaarheid van sociale zekerheid staat of valt met goede handhaving, zodat alleen mensen die daar recht op hebben een beroep kunnen doen op een sociale uitkering.

De minister heeft nu grootse plannen ontvouwd om het handhavingstekort bij UWV aan te pakken. Dat is op zich goed, maar wij vragen: kan dat inderdaad met de beschikbare middelen? En is deze minister bereid het lek te dichten, ‘whatever it takes’?

50PLUS blijft van mening en heeft door dit betoog aangetoond dat de oudere werknemer in de hoek zit waar de klappen vallen en dat als hij gevloerd is dit kabinet er voor zorgt dat hij nog een financiële trap na krijgt! En dat verdient hij niet!”

© 28 november 2018


Wilt u op de hoogte blijven?

Close

Like ons dan op Facebook!