50PLUS wil de marktwerking liefst weer helemaal uit het openbaar vervoer halen en het aanbestedingscircus stoppen.

Treinen in station - Foto: Adri van Esch

Goed functionerend openbaar vervoer is van cruciaal maatschappelijk en economisch belang. De mobiliteit en daarmee de drukte in het openbaar vervoer zal de komende jaren fors toenemen.

Weer in handen van overheid

“Dat kan alleen maar goed gaan als het openbaar vervoer weer helemaal in handen komt van de overheid”, zo stelde Corrie van Brenk van 50PLUS in het Algemeen Overleg Spoorordening met minister Van Nieuwenhuizen (I&W).

‘Ongelooflijk onoverzichtelijk geheel’

Volgens 50PLUS is het openbaar vervoer een ongelooflijk onoverzichtelijk geheel geworden. Het wordt deels gefinancierd door het Rijk, deels privaat. Het Rijk is stelselverantwoordelijk. Maar er is gedecentraliseerd naar provincies, er is deels sprake van marktwerking met openbare aanbestedingen en concessies. “Volgt u het nog? Een schoolvoorbeeld van hoe je iets ingewikkeld maakt. Daar zijn we in Nederland goed in”, aldus Corrie van Brenk.

‘Geen tijd voor toiletbezoek’

“Daartegenover staat het beeld van machinisten die zo krap zijn ingedeeld dat zij niet eens behoorlijk naar het toilet kunnen tussen hun ritten door. Het in- en uitcheckcircus bij de diverse treinvervoerders. De bakken overheidsgeld die besteed worden aan aanbestedingen. Om niet te spreken van alle tijd die er door vele partijen wordt ingestoken”, aldus Corrie van Brenk.

Reiziger centraal

Haar conclusie is helder: “Marktwerking in het Openbaar vervoer is geheel ongewenst. Voor ons zou er maar één uitgangspunt moeten zijn: wordt de reiziger er beter van?"


Lees hieronder de volledige inbreng van  Corrie van Brenk in het Algemeen Overleg Spoorordening met minister Van Nieuwenhuizen van I&W:

“Als er één ding blijkt uit de onderzoeksopzet die de staatssecretaris heeft gestuurd is het wel dit: wat een ongelooflijk onoverzichtelijk geheel.

Het Rijk is stelselverantwoordelijk. Er wordt voor een deel gefinancierd door het Rijk, maar ook privaat. Het stelsel is gedecentraliseerd naar provincies, en omvat deels marktwerking, met openbare aanbestedingen en concessies. Volgt u het nog? Een schoolvoorbeeld van hoe je iets ingewikkeld maakt. Daar zijn we goed in, in Nederland.

Daartegenover staat het beeld van machinisten die zo krap zijn ingedeeld dat zij niet eens behoorlijk naar het toilet kunnen tussen hun ritten door. Het in- en uitcheckcircus bij de diverse treinvervoerders. De bakken overheidsgeld die besteed worden aan aanbestedingen. Om niet te spreken van alle tijd die er door vele partijen wordt ingestoken. “Onrendabele lijnen” worden geschrapt, waardoor hele streken in het land onbereikbaar worden per OV. Vrijwilligers die als chauffeur worden ingezet. En zo kan 50PLUS nog wel even doorgaan. Het is duidelijk: veranderingen zijn nodig.

Wat ons betreft: Marktwerking in het Openbaar vervoer is geheel ongewenst. Het is in onze maatschappij een voorziening van cruciaal maatschappelijk en economisch belang. De mobiliteit zal alleen maar toenemen. Dat impliceert dat het in handen moet zijn van de overheid! En niet alleen op papier. Voor ons zou er maar één uitgangspunt moeten zijn: wordt de reiziger er beter van!

Voorzitter we willen graag iets toevoegen aan de onderzoeksopzet: neem ook kwantitatieve gegevens mee in het onderzoek. Aantallen helpen meer inzicht te geven dus niet alleen kwalitatief ook kwantitatieve gegevens, graag. Ook wil 50PLUS weten wat decentrale aanbestedingen hebben opgeleverd wat betreft toegankelijkheid voor minder mobiele reizigers. Wat zijn de feiten hieromtrent bij alle vervoerders, dus de NS maar ook regionale vervoerders? Wat is er geïnvesteerd, welke voorzieningen zijn er, wat mankeert er nog?

Zoals de QuickScan aangeeft, waren verbeteringen door decentralisatie tot nu toe, enkel gerealiseerd op trajecten aan de buitenkant van het net op onrendabele lijnen en met weinig samenloop. De nadelen op het hele spoornet, waren daardoor beperkt. Terwijl de voordelen op een onrendabele lijn, relatief eenvoudig te realiseren zijn.

De trajecten die nu zijn onderzocht zijn veel meer verknoopt in het landelijk net, waardoor de nadelige effecten op het landelijk spoor groot zullen zijn. Het wordt er voor de reiziger niet beter op. En dat zou voor de staatssecretaris toch het belangrijkste moeten zijn. Met de toenemende mobiliteit en een toenemend aantal reizigers, is verder “opknippen” van het landelijk spoornetwerk in meerdere vervoerders juist een groot risico. Dan wordt het treinverkeer geïntensiveerd, denk aan de tienminutenlijnen tussen Amsterdam en Eindhoven, en moet er veel meer afgestemd en geregeld worden. Daarnaast is het nu al zo dat de NS feitelijk de voorzieningen op alle perrons regelt, ook waar andere vervoerders rijden. Ook dat wordt ingewikkelder. Graag reactie van de staatssecretaris op dit alles.

Goede verbindingen en bereikbaarheid van kleine kernen moeten wat 50PLUS gewaarborgd blijven.

Het wordt al kort aangegeven in de opzet: de OV-chipkaart. Hoge kosten en veel administratieve ergernis. Wordt er in dit onderzoek meegenomen of dit in publieke handen anders zou kunnen worden georganiseerd?

50PLUS is gematigd positief gestemd over het feit dat ProRail omgevormd wordt tot een publiekrechtelijk Zelfstandig Bestuursorgaan (ZBO). Alles beter dan privaat. Essentieel hierbij is dat er heldere communicatie en taakverdeling wordt ingericht tussen het ministerie en ProRail. In de brief geeft de minister aan dat het belangrijk is, dat hiertoe de nodige onderzoeken plaatsvinden. Zijn deze inmiddels gestart? Hoe is de voortgang?

Daarnaast is het zeer belangrijk dat er een goede afstemming blijft plaatsvinden tussen de vervoerders en ProRail. Wij hebben de indruk dat dit nu juist goed verloopt, kan de staatssecretaris voor 50PLUS nogmaals uiteenzetten waarom zij meent dat ProRail als Zelfstandig Bestuursorgaan beter zal werken en samenwerken? Er is te vaak langs elkaar heen gewerkt, en dat is ten nadele van de reiziger. Met de toenemende mobiliteit moet een en ander optimaal afgestemd zijn!

Tot slot een vraag bij voorbaat: is een onderzoeksresultaat waarbij marktwerking wordt afgeserveerd, denkbaar?"

© 6 december 2018


Wilt u op de hoogte blijven?

Close

Like ons dan op Facebook!